زنده رود باغبادران
_لوگوی بغ آذران
مقدمه :
تاریخی کهن,فرهنگی وزین و طبیعتی ناب دربستر دره زیبای زاینده رود ,شهر و روستاهایی را ساخته و پرداخته است که بدان می بالیم و افتخار می کنیم . به یاری پروردگار قادر و متعال و با تلاش هرچه بیشتر و پیگیری مردم شریف این خطه از استان اصفهان ، بتوانیم درجهت شناساندن این شهر کهن و کل منطقه کوشا باشیم و آنرا به جهانیان معرفی کنیم . به یاری خداوند متعال و با همت مردم و مسؤولین این کهن دیار و با توجه به پتانسیل بالای جاذبه های اکوتوریسمی و طبیعت بی نظیر خدادادی بخش باغبادران بتوانیم درآینده شاهد رشد روز افزون فعالیتهای فرهنگی و برپایی نمایشگاهها و جشنواره های متعدد فرهنگی در این بخش ذر خیز و به میزبانی باغبادران، نظیر جشنواره خوراکیهای محلی بویژه دمپختی و لباسهای محلی استان اصفهان و برپایی جشنواره محصول پر خیر و برکت این منطقه یعنی میوه «به »باشیم و آنرا به مانند گلاب قمصر بنام این شهر ثبت دهیم، و شاهد رشد فزاینده و توسعه صنعت گردشگری در این منطقه باشیم.
.
جان اصفهان لنجان است که از بزرگترین بلوکات و نامی تر و انفّع واعّم و اصفّی و اکمّل از هر جهتی است و آن محل میان مغرب و جنوب اصفهان از دو طرف زاینده رود درخشان است و دست و بال دراز کرده دهکده های معتّبر و باغات منّوره نمایش می دهد.
ابتداء یک فرسنگ و کسری از شهر« اصفهان » می گذرد وانتهاء در چم های رودخانه وکوهچه ها که از اراضی مزروعی کمتر دارد... ومعظم قراء ریز ، مبارکه ،....وباغ باباداران و.....
( اصفهان ، ری و همه جهان )
بخش باغبادران :
بخش باغبادران که یکی ازسه بخش شهرستان لنجان است از نظر جغرافیایی در منتهی الیه جنوب غربی استان اصفهان واقع شده که از شمال به شهرستان نجف آباد (تیران) و از غرب و جنوب غربی و جنوب به رشته کوههای رخ و استان چهارمحال و بختیاری و از شرق به بخش مرکزی شهرستان لنجان محدود می شود.
• بخش باغبادران ، ناحیه ای از بلوک لنجان علیاء که با مساحتی حدود 562/75 کیلومتر مربع ازفاصله 60 کیلومتری جنوب غربی شهرستان اصفهان مابین 50 درجه و56 دقیقه تا 51 درجه و 18 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و 32 درجه و14 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است . و از نظر موقعیت طبیعی جزو ارتفاعات غربی و جنوب غربی اصفهان و ازجمله پایکوههای زاگرس محسوب می شود. بلندترین نقطه ارتفاعی کوه اوسین با ارتفاع 2910 متر از سطح دریا واقع در جنوب غرب بخش و روستای چم آسمان با 1720 متر کمترین نقطه ارتفاعی منطقه است وارتفاع متوسط منطقه از سطح دریا حدود 2315 متر از سطح دریاست .در تقسیم بندی زمین شناسی ایران ، این منطقه جزو اراضی فلات مرکزی بشمار می رود . جنس زمین اغلب از آهکهای خاکستری رنگ کرتاسه دوران دوم زمین شناسی است که بر روی نهشته های ژوراسیک واقع شده اند . و هر چه به سمت شرق می رویم ، رسوبات دانه ریزتر شده و روی اراضی را رسوبات شنی پوشانده است . ارتفاعات پست احمد آباد طبس قسمت شمال بخش و کوه بیدکان و کوه اوسین و شاهلرا و کوه رخ و خانه قوش و کوه پنجه جنوب و غرب آن را در بر می گیرد .
باغ بهادران (باغبهادران، باغبادران) یکی از شهرهای شهرستان لنجان استان اصفهان می باشد که در بخش باغ بهادران و در ۲۲ کیلومتری غرب زرین شهر و 60 کیلومتری جنوب غربی شهر اصفهان واقع است. مساحت این شهر ۴۵۰ هکتار می باشد و از نظرمختصات جغرافیایی در ۵۱ درجه و ۱۳ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و ۳۲ درجه و ۲۲ دقیقه عرض شمالی از خط استوا قرار دارد این شهر که در مسیر راه ارتباطی اصفهان به شهرکرد می باشد از شمال و شمال غربی به ارتفاعات ملک آباد و روستاهای مورکان، چم پیر و همام، از جنوب به جاده اصفهان ـ شهرکرد، از غرب به روستای قلعه لای بید و از شرق به جاده اصفهان و روستای چم آسمان محدود است ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۷۵۰ متر می باشد کوه های رخ در شمال غربی و پیرشمس الدین در غرب باغ بهادران مهمترین ارتفاعات این شهر بشمار می روند وجود رودخانه زاینده رود موجب سرسبزی و غنای باغات، بیشه زارها و مزارع و تقویت آب های زیر زمینی را در پی داشته است .
باغبادران بر اساس تقسیمات کشوری از نقاط شهری شهرستان لنجان که مرکز آن زرین شهر است شناخته می شود. این شهر تا پیش از سال 1345 از نقاط شهری اصفهان محسوب می شد ولی از سال فوق با ضمیمه شدن به شهرستان لنجان یکی از بخشهای این شهرستان بشمار آمد.
وجه تسمیه و قدمت
در مورد وجه تسمیه باغبادران روایات متعددی موجود است لیکن معتبرترین این روایات همانا نظر استاد محمد مهریار می باشد که بنابر پژوهشهای خویش نام اصیل و گذشته آن را باغ آذران دانسته که در مرور زمان به باغ بهادران موسوم گشته. باغ آذران به معنای باغ آتشکده می باشد و این نظریه با واقعیات تاریخی و آثار باستانی بدست آمده از این منطقه منطبق می باشد در مجاورت باغ بهادران و در محلی که به قلعه کافر یا قلعه گبر شهرت یافته است بقایای آتشکده ای از دوران ساسانی بر جای مانده است و بنابر ماهیت این آتشکده در این محل آتش یا آذر مقدس حافظ مردم منطقه شعله ور بوده است.
آتش در نزد ایرانیان عهد باستان و پیروان آیین وحدانی زرتشت بواسطه قدرت عظیم ویرانگری و تمدن ساز خویش بعنوان نماد و مظهر اقتدار لایزال و بیکران اهورامزدا (خدا در آیین زرتشت) مورد احترام و تقدس قرار داشت واز اینرو وجود آن تداوم بخش حیات اجتماعی ایرانیان دانسته میشد وبه همین دلیل می کوشیدند در ابتدای سکونت خویش در هر منطقه عبادتگاهی که آتشکده خوانده می شد بنا کرده و در درون آن آتشی را به عنوان حافظ و تداوم بخش حیات اجتماعی خود شعله ور ساخته و در حفظ آن بکوشند. لزوم تامین هزینه های نگهداری آتش و آتشکده و نیز انجام مناسک مذهبی تحت رهبری روحانیونی که مسئول حفظ آتش مقدس دانسته می شدند موجب رواج سنت وقف در نزد ایرانیان گردید که بر اساس آن حاصلخیزترین و غنی ترین منابع آبی و خاکی منطقه به جرگه اموال و املاک آتشکده درآمده و با واگذاری استیجاری املاک مذکور از تولید محصول بر روی زمینهای مذکور، سهمی را برای حفظ رونق آتشکده و نگهبانی از آتش درون آن در نظر می گرفتند.
این سنت دلیل آن شد که املاک مذکور و از جمله باغاتی که به این امر اختصاص داده شده بودند به نام آتش مقدس خوانده شوند از جمله باغ آذران یا باغبهادران کنونی آنگونه که از شواهد و آثار کهن بدست آمده در منطقه برمیآید، زیستگاه اولیه نیاکان مردم باغ بهادران همان منطقه سرسبز و باغات پر حاصلی بوده که اینک وشمندجان (محله ای که ویلای کد 56 در سایت ویلاجار در آن جا واقع شده است) و بشمگون خوانده می شود، این منطقه که عمدتاً از دشت هموار و باغات انبوه تشکیل شده و در سمت شمال شرقی باغ بهادران واقع است در گذشته دور ((سمندگان)) خوانده می شده آثار باستانی پراکنده ای که در این محل بدست آمده و متعلق به دوران پیش از اسلام دانسته شده اند بیانگر قدمت سکونت اجتماعی در این منطقه می باشند و این احتمال قریب به یقین وجود دارد که باغ آذران نام دیگر همین منطقه بوده که بای تاکید بر مالکیت آتشکده برآن این چنین خوانده می شده است. محدودیت ارضی سمندگان در ازای جمعیت روزافزون جامعه مذکور دلیل اصلی گسترش و انتقال تدریجی سکونت گاههای این منطقه به سمت شرق و محل کنونی باغ بهادران بوده است. مردم باغ بهادران در تمامی دوران گذشته ضمن برخورداری از غنا و حاصلخیزی اراضی خویش به امر کشاورزی اشتغال داشته و با اتکاء به موقعیت جغرافیایی ویژه که در منطقه ای مرتفع قرار داشته و علیرغم هرج و مرج سیاسی و اجتماعی رایج منطقه در طول تاریخ ضمن ایمن ماندن از تهاجمات غارتگرانه دشمنان، اصالت فرهنگی خویش را بعنوان جامعه ای کشاورز و روستا نشین حفظ کرده و حیات اجتماعی خود را تداوم بخشیده اند.
جامعه ساکن در باغ بهادران از نظر بافت جمعیتی از گروه جوامع فارس زبان و بومی منطقه بشمار می آیند که از دیرپاترین جوامع ساکن در منطقه لنجان محسوب می شوند و سابقه حضور آنان در منطقه به ادوار پیش از اسلام و عصر پتیانی اقتدار اشکانیان بر می گردد. البته شرایط ویژۀ جغرافیایی و کوهپایه ای بودن منطقه باغ بهادران و قلت منابع تولید کشاورزی نه تنها مانع از توسعه کمی و کیفی جامعه مذکور و ارتقاء سطح تمدن آنان گردیده بلکه چشم انداز امیدوار کننده ای را در جهت اسکان و زندگی با ثبات تر در اختیار مهاجرین از سرزمینهای مجاور قرار نداده و از این رو در شرایطی متفاوت با دیگر شهرهای منطقه لنجان توانست ساختارهای اجتماعی و فرهنگی اصیل و یکپارچه خویش را حفظ نموده و از همین رو بر خلاف دیگر مراکز مدنی منطقه لنجان بطور مشهود از روند جمعیتی کاهنده برخوردار شده و به جامعه ای مهاجر فرست مبدل گردیده است، این روند در روستاهای متعدد تحت مرکزیت این شهر نیز جریان دارد و پدیدۀ نگران کننده تخلیۀ روستاها و کاهش شدید جمعیت ساکن در این مراکز را به دنبال آورده است.
طبیعت زیبا و سرسبزی شهر و اعتدال آب و هوا که بواسطه قرار گرفتن شهر در حاشیه رودخانه زاینده رود پدید آمده است جلوه هایی از طبیعت زیبا در این شهر پدید آورده که هر ساله جمعیت قابل توجهی از مسافران را از شهرهای دیگر بویژه اصفهان به این منطقه می کشانند، ساحل زاینده رود و پارک ساحلی شهر، مجموعه ویلائی و تفریحی بویژه منطقه سرسبز و جذاب وشمندجان از جمله جاذبه های طبیعی شهر می باشند که از شهرت مطلوبی در بین جوامع ساکن در استان اصفهان و سرزمینهای دیگر برخوردار می باشند
کوچک ترین شهر در زرین شهر و در 60 کیلومتری استان اصفهان واقعشده است که به علت قرار گرفتن در حاشیه رودخانه زاینده رود گردشگران و توریست های بسیاری را جذب میکند. باغبادران در بین جاده اصفهان به شهرکرد قرار گرفته و وسعت زیادی از این شهر را باغ های میوه و زمین های کشاورزی در برگرفته است .
گردو و بادام یکی از سوغات این شهر است.گردشگران و توریست ها، نوعی شیرینی که پولکی نام دارد که معمولا هم با چای سرو میشود به عنوان سوغاتی خاص این شهر تهیه میکنند.
معرفی مناطق و جاذبه های گردشگری در باغبادرانبقایای قلعه کافریا استودان در ارتفاعات سد چم آسمانقلعه چهار برج قلعه نظامی چهاربرج در باغبادرانمجموعه فرهنگی تفریحی باغبادرانپارک طبیعی ساحل زاینده رودروستای گردشگری مورکانزیارتگاه قرآن درروستای سعید آبادمقبره شاهزاده ابراهیم در شهر باغبادرانامامزاده شاهزاده ابوالقاسم باغبادرانمنطقه گردشگری برنجگان و چشمه کبکی در روستای برنجکانروستای گردشگری و کبوترخانه کرچگانبقایای قلعه ترکیقنات حسین آباد دره شاهی و قنات حاجی آباد و غیره
تقسیمات جغرافیایی شهرستان لنجان
لنجان
در فرهنگنامه معین در وجه تسمیه لنجان آمده است : لنجان نامی است فارسی که ریشه آن لنج است و لنج اسم مصدر و به معنای بیرون کشیدن می باشد. واژه لنج از ذنچ سغدی که یکی از زبانهای ایرانی قدیم و در قسمتی از ماورا النهر رایج بوده گرفته شده. معمولاً مورخین و جغرافیدانان قرن سوم به بعد مانند ابن رسته (قرن سوم) ، ابن فقیه همدانی (قرن سوم) ، حمزه اصفهانی ( قرن چهارم ) و ما فروخی( قرن پنجم ) لنجان را آلنجان ثبت کرده اند و نویسندگانی چون ابن حوقل(قرن چهارم) ،یاقوت حموی(قرن هفتم) ، حمد الله مستوفی ( قرن هشتم ) ، شاردن و سانسون ( قرن یازدهم ) ، ظل السلطان و محمد حسن خان صنیع الدوله(قرن سیزدهم) و دیگر نویسندگان معاصر واژه لنجان را به کار برده اند .
در طومار شیخ بهائی هر دو نام النجان و لنجان ثبت شده و در لغت نامه دهخدا و فرهنگ معین و برهان قاطع واژه لنجان به کار رفته ، محمد حسن خان صنیع الدوله در جلد چهارم کتاب مراهء البلدان این ناحیه را بنا بر مسطورات لباب،لنجان به فتح لام و سکون نون و جیم و الف و نون که شهری است به نواحی اصفهان آورده و میر سید علی جناب در کتاب خود الاصفهان به وجه تسمیه لنجان و النجان
پرداخته و چنین می نویسد :« لنجان ،محل بیرون کشیده است به فارسی ،گویند اینجا جنگل بوده است پس از قطع درختهای آن بیرون افتاده است » یا جز چهار محال بوده و از آنجا بیرون کشیده شده است.
متن گزارشات جغرافیدانان و نویسندگان قرون سوم و چهارم هجری از منطقه لنجان مبین تطبیق واژه النجان با این منطقه می باشد پسوندگان مشخصاً در دوران پیش از اسلام برای پسوند مکان مورد استفاده بوده است ، واژه مذکور در دوران پس از اسلام معرب گردیده و جان خوانده شد که موارد بسیاری از این تحول گویش را میتوان در اسامی اماکن باستانی مشاهده کرد.در نهایت بنظر می رسد که ترجمه و تفسیر صاحب رساله الاصفهان معتبر ترین روایات در وجه تسمیه این منطقه می باشد .
در رساله مذکور در مورد النجان آورده شده است : نوشته اند ارم گان فارسی است یا به ترکی النگان بوده است که سنگان باشد زیرا اطراف آن را کوه و سنگ احاطه کرده است و آلنگ به فارسی خندق و سبزه زار است .شهرستان لنجان در 35 کیلومتری جنوب شرقی شهر اصفهان و در دره زاینده رود واقع شده است. این شهرستان با مساحت 375/1096کیلومتر مربع بین50 درجه و 56 دقیقه تا 51 درجه و 28 دقیقه طول شرقی و 32 درجه و 32 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است .
شهرستان لنجان از شمال به شهرستان های نجف آباد ، از جنوب و غرب به استان چهار محال بختیاری و از شرق به شهرستان های مبارکه و فلاورجان محدود می گردد. این شهرستان که ارتفاع آن از سطح دریا 1550متر برآورد گردیده است ، به سبب آنکه در حد فاصل نواحی نیمه خشک اصفهان و نیمه مرطوب چهار محال و بختیاری قرار گرفته از آب و هوای متغیری برخودار گردیده است ، بطوری که دمای هوا و میزان بارندگی در این منطقه از غرب به سمت شرق تغییر می کند . میزان بارندگی در این شهرستان 140میلی متر اعلام شده و کمی بارندگی موجب گردیده است.این منطقه خصوصاً در کوهپایه پوشش گیاهی نا چیزی داشته باشد. متوسط درجه حرارت سالیانه 13+ درجه سانتی گراد است و بادهای این محل عموماً جهت جنوب و جنوب غربی می وزند. فصل وزش بادها بهار و پاییز است و بادهای محلی در اینجا بوزش در می آید که در فصل بهار خساراتی به سر درختها وارد می شود.
نوع ابرهای منطقه در بهار باران آور و از نوع کمولوس و کمولینوس هستند ، در تابستان نوع ابرها از ابرهای آلتوکموس و سیروس و در پاییز ابرها در نوع کو مولوس می باشند . کلاً این منطقه را در جزءمناطق با آب و هوای خشک طبقه بندی کرده اند واین روند تنها در حاشیه رود خانه زاینده رود و در مناطق که هنوز دارای بیشه زار می باشد به دلیل رطوبت ناشی از وفور درختان اندکی تغییر یافته و تلطیف می گردد .
ماههای تیر و مرداد به عنوان گرمترین ماه و دیماه سرد ترین ماههای سال اعلام گردیده اند ، میانگین حداکثر دمای منطقه 21 درجه و حداقل 4 درجه سانتی گراد می باشد .
شهرستان لنجان منطقه ای است عمدتاً ناهموار و تنها بخش کوچکی از این منطقه به صورت باریکه ای در دره زاینده رود در حاشیه رودخانه مذکور قرار دارد ، این باریکه هموار نتیجه رسوبات رود خانه مذکور در طول تاریخ و از دوران چهارم زمین شناسی به بعد دانسته شده است .
خاک لنجان آن گونه که در کتاب جغرافیایی اصفهان آورده شده است. از نوع بیابانی با رنگ قرمز یا قهوه ای تیره براق یا ضخامت کم ، بیابانی قهوه ای تیره ، شور ، قهوه ای کم رنگ و مرطوب قهوه ای تیره ، آهکی ، خشک قهوه ای و در حالت مرطوب قهوه ای خاکستری ، رسوبی و قهوه ای رنگ پریده می باشد .
بخش عمده خاک لنجان را کوهپایه ها اشغال کرده اند ، در شمال منطقه کوههای« زرد مطبخ» با ارتفاع 2400 متر و « گاو پیسه » با حداکثر ارتفاع 2300 متر قر ار دارند که با جهت شمال غربی به جنوب شرقی همچون دیواری مرتفع این شهرستان را از همسایه شمالی خود شهرستان نجف آباد جد ا می کند . این دو رشته کوه ها به به وسیله تنگه هاییاز هم جدا می گردند که مهمترین آنها « گاو پیشه » است . که راه اصفهان – شهرکرد از آن عبور می کند . در شمال شرقی شهرستان رشته کوه « کوه سیاه » ، و در شرق « نمتک » به عنوان مرز طبیعی این شهرستان را از شهرستان های فلاورجان و مبارکه جدا می کنند .
کوهستانها ی « رخ » و بیدکان به طول 13 کیلو متر در غربی ترین و جنوبی ترین نقاط شهرستان را با همسایه غر بی خود استان چهار محال بختیاری تشکیل می دهند . کو ههای « سرخ » در شمال غربی باغبادران پیر شمع الدین در غرب همین شهر و در « گهواره » در حوالی زرین شهر از ارتفاعات مرکزی شهرستان بشمار می آیند که همگام با تپه های متعدد بخش عمده خاک این شهرستان را اشغال کرده اند .
شهرستان لنجان از منابع سه گانه رودخانه زاینده رود،چشمه ها و قنوات سیراب می گردد و سرسبزی خویش را مدیون رودخانه زاینده رود است که به طول 360 کیلومتر از کوه های بختیاری سرچشمه گرفته و پس از طی کردن سراسر خاک لنجان به سوی خاک اصفها ن و مقصد باتلاق گاو خونی جاری می باشد .
زاینده رود چنانچه از اسم آن بر می آید رودی است که آب آن به وسیله چشمه های بیشمار که در بستر آن قرار دارد ، تقویت شده و به قولی زایش می کند ، قرار داشتن در عمیق ترین بخش های منطقه موجب گردیده که این رودخانه به صورت زهکش اراضی بالا دست که تحت کشت می باشند عمل کند و آب از اراضی مجاور به بستر رودخانه نفوذ کرده و بر حجم آب آن بیفزاید از همین رو قدما آن را زاینده رود نام نهاده اند که ضمن سیراب کردن اراضی حاصلخیز حاشیه خود در طول مسیر طولانی خویش هر چه پیش تر می رویم بر حجم آب آن افزوده می گردد . این رودخانه به عنوان بزرگ ترین رودخانه حوزه داخلی ایران بخش قابل توجه از اراضی حاصلخیز مراکز کشور را و خصوصاً دشت وسیع اطراف اصفهان مشروح می سازد و نقشی حیاتی در روند حیات اجتماعی و اقتصادی جوامع ساکن در مراکز کشور ایفا می کند،این امر با تقسیم آب رودخانه از گذشته ای دور و انتقال آن به مناطق حاصل خیز اطراف اصفهان صورت می پذیرفته است .
اگر چه تقسیم آب روخانه زاینده رود و انتقال آن به مناطق اطراف رود خانه به شیخ بهائی منسوب است لیکن دلایل معتبری وجود دارد که قدمت این تقسیم بندی را به دوران پیش از اسلام و آغاز عصر ساسانیان می رساند .
اشارات ابن رسته و حمزه اصفهانی جغرافیدان و مورخ مشهور قرون سوم و چهارم هجری قدیمی ترین سندی است که بیانگر تقسیم آب زاینده رود به فرمان اردشیر بابکان موسس سلسله ساسانیان می باشد ، حمزه اصفهانی در کتاب سنی خود « ملوک الارض و الانبیاء » آورده است : کسی که به فرمان اردشیر آب زاینده رود را تقسیم کرد «مهربن وردان» بود .
بررسی تاریخ منطقه نیز نشان می دهد که این منطقه از دیرباز و پیش ازاسلام مدنیت و اقتصاد رایج کشاورزی برخودار بوده و اگر چه در دوره طولانی چهارصد ساله ویرانی و رکود که از عصر سلجوقیان آغاز گردیده و تا پایان دوران حاکمیت جانشینان تیمور و آغاز سلطنت صفوی به طول انجامیده این منطقه دچار رکود زندگی اجتماعی و زوال در منابع و فعالیت های اقتصادی گردیده بود لیکن با آغاز سلطنت شاه عباس صفوی و قصد وی در احیاء رونق از دست رفته کشور و رواج اقتصاد زوال یافته کشاورزی بار دیگر تقسیم آب زاینده رود به عنوان تنها منبع تغذیه اراضی کشاورزی دشت اصفهان مورد توجه قرار گرفت و شیخ بهائی با اتکاء به نبوغ و علم خویش سنت بنیان گذار ساسانی را احیاء نمود و بار دیگر تقسیم بندی نوینی مبتنی بر شرایط اقتصادی و اجتماعی موجود ارائه کرده و با بازسازی کانل های آب رسانی و احداث امکانات بیشتر آب رود خانه را بین تمامی مناطق حاصلخیز دشت اصفهان و حاشیه آن تقسیم نموده ، این مهم در سال 923 صورت پذیرفت و طومار معروف شیخ بهائی در همین سال تنظیم گردید.
قنوات و چشمه سارها از دیگر منابع آبی منطقه به شمار می آیند . در منطقه لنجان تعداد 25رشته قنات شناخته شده اند که د ر حال حاضر تعداد 180رشته از این قناتها فعال بوده و بطور متوسط1600 لیتر در ثانیه آبدهی دارند ، قناتهای منطقه از 30متر تا 15 کیلو متر طول دارند ، طویل ترین و بزرگترین قناتهای منطقه قنات معروف کمال آباد است که پس از گذشتن از چمگردان از طریق اراضی غربی زرین شهر به طرف مزرعه کمال آباد جریان دارد.
چشمه سارها از دیگر منابع آبی منطقه هستند که عمدتا فصلی بوده و وضعیت آبدهی آنها ارتباط مستقیمی با شرایط و حجم بارندگی در سال قبل دارد، مهمترین چشمه های منطقه ،چشمه معروف شاهلرا در غرب شهر چرمهین است که از جاذبه های مهم توریستی منطقه بشمار می آید.
شهرستان لنجان بر اساس آخرین تقسیمات کشوری در سال1374 دارای دو دو بخش مرکزی و باغبادران و نیز5 دهستان با نامهای اشیان ، خرم رود ، چم رود ،چم کوه و زیر کوه می باشد ،این شهرستان از هشت شهر با نامهای زرین شهر ، فولاد شهر ، سده لنجان ، چمگردان ، ورنامخواست ، زاینده رود ، چرمهین و باغبادران و حدود41 روستای مسکون تشکیل شده است .
دهستانهای پنج گانه شهرستان که تحت اداره بخشداریهای دو گانه مرکزی و باغبادران قرار دارند عبارتند از :
دهستان اشیان
دهستان اشیان که در شرقی ترین منطقه لنجان قرار دارد تا اوایل سال1380مشتمل بود بر روستاهای کاهریز ، قلعه سیبه ، صادق آباد ، الله آباد ( مبارک آباد و جلال آباد ) ، قلعه قاسم و مهر آباد . لیکن دو روستای قلعه قاسم و مهر آباد در این سال محدوده شهر زرین شهر افزوده شده و به جرگه محلات متعدد شهر مذکور پیوستند .
دهستان چم کوه
این دهستان در ارتفاعات شمال غربی باغبادران واقع شده و موقعیت جغرافیایی آن50 درجه و 51 دقیقه طول شرقی و 32 درجه و 21 دقیقه تا 32 درجه و 31 دقیقه عرض شمالی می باشد و ارتفاع آن از سطح دریا 1820 متر می باشد ،دستان مذکور با مرکزیت روستای چم یوسفعلی از 8 روستای چم یوسفعلی ، چم طاق ، چم حیدر ، چم کهریز ، چم گاو ، چم علیشاه ، جعفر آباد و پر کستان تشکیل شده است .
دهستان زیر کوه
این دهستان در قسمت جنوب و غرب بخش باغبادران در دامنه کوه بیدگان واقع است ، موقعیت جغرافیایی این دهستان 51 درجه و 1دقیقه تا 51 درجه و 13دقیقه طول شرقی 32 درجه و 18دقیقه عرض شمالی می باشد و ارتفاع آن از سطح دریا 1875متر می باشد.مرکزیت این دهستان روستای کچوئیه بوده و شامل 11 روستا با نامهای : کچوئیه،هاردنگ،زمان آباد،خاک سفید ، شورجه ، چم آسمان ، لای بید ، حاجت آقا ، قلعه آقا ، کلیشاد رخ و رکن آباد می باشد .
دهستان چم رود
دهستان چم رود در مرکز بخش باغبادران و در حاشیه زاینده رود قرار گرفته است و نظریه اینکه رودخانه مذکور در مسیر خود در محدوده دهستان مذکور چم بسیاری پدید آورده است که آن را چم رود خوانده اند. این دهستان مذکور در موقعیت جغرافیایی 51 درجه و 2 دقیقه تا 51 درجه و 13دقیقه طول شرقی و 32 درجه و 22 دقیقه تا 32 درجه و 31 دقیقه عرض شمالی قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا 1780متر می باشد . مرکز این دهستان روستای کرچکان می باشد و دیگر روستاهای آن عبارتند از : چم پیر ، مورکان ، برنجکان ، کته شور ، رحمت آباد ، همام،کرچکان،سعید آباد، دورک ، صادق آباد ، فتح آباد ، قلعه ترکی ، حاجی الوان ، خشوئیه ، رزد خشوئیه و آید و غمیش می باشند.
دهستان خرم رود
دهستان خرم رود که در مرکز شهرستان واقع است تا سال 1379 از 7 روستا تشکیل شده بود. این روستا ها عبارت بودند از: نو گوران،بیستجان،بابا شیخ علی ، مدیسه ، کله مسلمان ، کله مسیح و بهجت آباد ، لیکن از سال 1380و با یکپارچگی روستاهای بیستجان ، بابا شیخ علی ، کله مسیح و بهجت آباد و تبدیل آنها به شهر زاینده رود دهستان مذکور به شهر باغشاد و روستای مدیسه محدود گردید.
تقسیمات جغرافیایی بخش باغبادران
بخش باغبادران جلال و جلوه و نشاط و جاذبه ای دارد که در میان بخش ها و شهرستانهای ایران یگانه است .
این بخش نه به سبب زیبایی های طبیعی اش بلکه به دلیل داشتن مردمانی خوش دل و خوش گذران و مهذَب و با فرهنگ ، محیطی پر شکوه و با نشاط دارد ، چنانکه هیچ یک از بخش های دیگر واجد این شرایط نیستند .سرتاسر بخش باغبادران در کرانه رودخانه نشاط آور زاینده رود و تپه های طبیعی وزیبا قرار دارد، تپه هایی که انواع درختان جنگلی و انواع درختان میوه چون گوهرهای گرانبها بر تارک آن نشسته اند و جلوه گاه جمالی از طبیعت هستند که بیننده را مجذوب خود میسازد و او را متقاعد میکند که ، خداوند محبتی خاص به این منطقه وسکنه ی آن داشته که محیطی به این زیبایی و آب و هوایی سالم و دل انگیز به مردم آن ارزانی داشته است ونهایتا" برای آن بیننده خاطره ای فراموش نشدنی باقی خواهد گذاشت .
_ تصویر دره زیبای زاینده رود در حاشیه پل بتونی روستای چم طاق
این محیط وآب وهوا برای سکنه ی خوشبخت و خوش گذران این بخش یک زندگی رؤیایی را به وجود آورده است . با این مه توصیف ، این نکته را باید در نظر داشت که ، مردم این منطقه یکی از سخت کوش ترین مردمان ایران زمین هستند ، زیرا بخار نداشتن درآمدی که بتواند خانواده ی خود را اداره نمایند ، منطقه ی به این زیبایی و خانواده ی خود را رها میسازند و اکثرآنها خارج از زادگاه و دور از خانواده در شهرهای دیگر ایران ، ویا خارج از کشور در کشورهای حاشیه ی خلیج فارس در آمدی دست و پا می کنند تا بتوانند خانواده ی خود را اداره نمایند
بدون گفتگو در بین این مردم خانواده هایی وجود دارد که زندگی زشت و ناهنجاری دارند و نظیرهمه ی شهرها و بخشهای دیگر بینوایان و تهیدستانی هم وجود دارد .
اگر به آمار و ارقام های صنعتی توجه شود مشاهده میگردد ، در سرتاسر بخش باغبادران هیچگونه کارگاه ، کارخانه ، یا مؤسسات عام المنفعه و اشتغالزایی تأسیس نگردیده تا سکنه ی این منطقه به کار گمارده شوند و بتوانند خانواده خود را اداره نمایند ، به همین دلیل اکثر سکنه ی بخش باغبادران مجبورند محیط به این زیبایی و اصالت خانوادگی را رها سازند و به مهاجرت های بی رویه به نقاط دیگر دست بزنند .
آری، این بزرگترین معضل اجتماعی این منطقه است که موجب شده آمار نفوس این بخش سیر نزولی پیماید ، که از نظر عمران و پیشرفت ، زیان های جبران ناپذیری به دنبال داشته وخواهد داشت .
بر اساس نتایج سرشناری سال 1385 خورشیدی توسط مرکز آمار ایران جمعیت بخش باغبادران از 11843 خانوار تشکیل شده و 45957 نفر جمعیت را در خود جای داده است که این تعداد جمعیت 23215 نفر آنها مرد و 22742 نفر آن زن هستند .
از بین تعداد جمعیت زن ومرد 5862 نفر آنها بی سواد می باشند .
این بخش در نقاط شهری شامل دو شهر به نام های شهر چرمهین و شهر باغبادران است و در نقاط روستایی شامل سه دهستان به نام های دهستان زیرکوه ، دهستان چم رود و دهستان چم کوه میباشد . در این سه دهستان جمعا"37 روستا وجود دارد مرکز بخش باغبادران شهر باغبادران است که در ابتدای بخش واقع شده و در کیلومتر 60 جنوب غربی شهر اصفهان و در مسیر جاده اصفهان به شهرکرد قرار دارد.
در این قسمت به ذکر نام روستاهای حوزه ی استحفاظی سه دهستان میپردازیم :
:1- دهستان زیرکوه
دهستان زیرکوه از روستاهای چم آسمان ،شورجه، قلعه لایبید، حاجت اقا، قلعه آقا، کلیشادرخ، رکن آّباد، زمان آباد، کچوییه، قلعه پایین، هاردنگ و حسین آباد که یک مزرعه ی مسکونی میباشد تشکیل شده است.
مرکز دهستان زیرکوه روستای کچوییه میباشد که با مرکز بخش 9 کیلومتر فاصله دارد. براساس نتایج سرشماری سال 1385 خورشیدی مرکز آمار ایران جمعیت دهستان زیرکوه از 2620 خانوار تشکیل شده و10073 نفر جمعییت را در خود جای داده است که این تعداد جمعییت 5116 نفر از آنها مرد و4957 نفر آنها زن میباشد ، بین این تعداد جمعیت زن ومرد 1370 نفر آنها بیسواد هستند .
2-دهستان چم رود:
دهستان چم رود از روستاهای : همام، چم پیر،رحمت آباد ،مورکان ،کرچگان ،برنجگان ،سعیدآباد ،خشوییه ،زرد خشوییه ،کته شور،آیدغمیش ،حاجی الوان ،دورک ،صادق آباد ،قلعه ترکی و فتح آباد که یک مزرعه ی مسکونی است .مرکز دهستان چم رود روستای کرچگان است که با مرکز بخش 10 کیلومتر فاصله دارد . براساس نتایج سرشماری سال 1385 خورشیدی توسط مرکزآمار ایران جمعیت دهستان چم رود از 2178 خانوار تشکیل شده و 8422 نفر جمعیت را در خود جای داده است که این تعداد جمعیت 4315 نفر آنها مرد و 4107 نفر آنها زت میباشد ، بین این تعداد جمعیت زن ومرد 1193 نفر آنها بیسواد هستند .
3-دهستان چم کوه:
دهستان چم کوه از روستاهای:جعفرآباد،یال بلند ،چم علیشاه ،چم کهریز ،چم نور،پرکستان ،چم یوسفعلی ،چم طاق ،چم آقل و چم حیدر تشکیل شده است .
مرکز دهستان چم کوه روستای چم یوسفعلی میباشد که با مرکز بخش 34 کیلومتر فاصله دارد .
بر اساس نتایج سرشماری مرکز آمار ایران در سال 1385 خورشیدی ، جمعیت دهستان چم کوه از 1578 خانوار تشکیل شده و 6362 نفر جمعیت داشته است ، که از این تعداد جمعیت 3173 نفرآنها مرد و 3189 نفر آنها زن هستند، بین این تعداد جمعیت زن ومرد 1102 نفر آنها بیسواد میباشد.
. تا سال 1345 خورشیدی بخش باغبادران یکی از نقاط شهری اصفهان و بخش 9 محسوب میشده است
ابن حُوقَل در کتاب صورت الارض نوشته بوده است :
از پل کله تا پل زمان خان به طول 60 کیلومتر لنجان علیاء نامیده شده است. حوزه استحفاظی بلوک آیدغمیش در آن زمان از روستای کله مسلمان شروع میشده و تا روستای چم خرم ادامه داشته است .
از سال 1345 خورشیدی بلوک آیدغمیش جزو شهرستان لنجان شده است و از شرق حوزه ی استحفاظی این بلوک روستاهای : کله مسلمان، کله مسیح، بهجت آباد، باغشا، مدیسه، نوگوران جدا شده و ضمیمه ی شهرستان لنجان شده واز غرب حوزه ی استحفاظی آن روستاهای چم نارو چم خرم جدا شده است و ضمیمه ی شهرستان سامان در استان چهارمحال و بختیاری گردیده اند.
جدا شدن روستاهای ذکر شده از بدنه حوزه ی استحفاظی این بخش موجب گردیده شاخص آمار و نفوس آن پایین آید وبه همین علت لطمات بزرگی در تمامی زمینه های پیشرفت به این منطقه وارد آورده است .
طبق مصوبه شماره ی 630 ت 49396 / 1368-85-14 هییت محترم دولت جمهوری اسلامی ایران بلوک آیدغمیش به بخش تبدیل شد وبخش باغبادران نام گرفته واولین بخشدار آقای غلامرضا فرهمند بوده است .
زمین شناسی منطقه باغبادران
زمین شناسی وزمین ساخت کلی منطقه باغبادران
ازنظرکلی زمین شناسی این منطقه جزء زون ( (zone سنندج – سیرجان میباشد، این ناحیه در امتداد سلسله جبال زاگرس قرار گرفته و جزء ایران مرکزی به حساب می آید، واز دیدگاه تکتونیک صفحه ای زون سنندج – سیرجان حاشیه مغرب صفحه ایران مرکزی ودر قسمت غرب استان اصفهان را تشکیل میدهد که پوسته اقیانوسی دریای تتیس جوان در اثر فرورانش به زیر ایران مرکزی بیشترین فشار را به این منطقه آورده است.
منطقه مزبور جزء یکی ازفعالترین زونهای تکتوتیکی ایران به شمار میرود که فازهای تکتونیکی زیاد و مختلفی را اکثرا فاز های آلپی را تحمل کرده وگفته می شود فعالییت ماگمایی آتدزیت های ژوراسیک نیز حاصل این فرورانش است.
به لحاظ قرار گرفتن در بخش میانی زون سنندج – سیرجان دارای همان ویژگی این زون زمین ساختی است که تاکنون 6 فاز کوهزایی را تحمل نموده که اهم آنها شامل فاز کوهزایی کاتانگایی است . که بر رسوبات قدیمی و پی سنگ پرکامبرین در اعماق زیاد منطقه ودر بخشهای سطحی نواحی شمال اهمییت زیر بنایی دارد.
در بین ژوراسیک و کرتاسه فاز کوهزایی دیگری است که بیشتر جنبه خشکی زایی داشته واهمییت خاصی دارد را در ساخت رسوبات کف بستر سفره های آبدار دارا میباشد.
در اواخر کرتاسه یک فاز کوهزایی وجود داشته که باعث بالا آمدن منطقه و بقیه آن به چند حوضه جداگانه شده، بالاخره دردوره میوسن یک فاز چهره ساز منطقه که اهمییت زیادتری دارد مورد توجه می باشد، ودر واقع این فاز کل مسایل تکتونیکی منطقه را سبب شده است.
چینه شناسی وسنگ شناسی ناحیه ای
1-دوره پرمین
قدیمیترین تشکیلات زمین شناسی منطقه به صورت صخره کوههایی درسمت شمال غربی منطقه باغبادران رخنمون دارد که به صورت باریکه ای با ارتفاع حدود 2000 متربا جهت شمال غربی – جنوب شرقی امتداد دارند، که تشکیلات آن از نوع سنگهای آهکی به رنگهای زرد تیره تا سفید می باشد و حاوی بقایای فسیل های گیاهی وحیوانات ریز دریایی است، که مربوط به دوره پرمین است و در بعضی نقاط مانند خشوییه ، ملک آباد رخساره های آهکی همراه با فسیلهای مرجانی دیده میشود و دربقیه مناطق با اینکه توسط آبرفتهایی پوشیده می شود ، گاهی بصورت رخنمونهایی بیرون زدگی دارد که نمونه آن در اطراف روستای هاردنگ ظاهر شده است.
2 – دوره ژوراسیک
از نظر چینه شناسی و تشکیلات زمین ساختی ته نشینهای ژوراسیک در کوههای اطراف منطقه به خوبی مشاهده شده است .وتشکیلات وصخره سنگهای ژوراسیک در شمال وجنوب غرب زاینده رود و در شمال غربمنطقه به خوبی نمایان هستند که بیشتر شامل شیلهای سیاه رنگ متورق آمونیتدار هستند ، تشکیل شده اند .
درون تشکیلات وسنگهای ژوراسیک عدسیهای آهکی و توده های آندزیتی وجود دارد .در شیل های ژوراسیک آثاری ازفلودومیا (flodomia) (terygonia)تری گونیا
(belemnites) بلمنیتها
وقطعات مختلفی از گیاهان فسیلی نیز پیدا کرده اند در این منطقه ماسه سنگها و کنگلومراها بر روی طبقات شیلی چیزی عادی بوده به وفور در شمال زاینده رود رخنمون دارد.
سنگهای آهکی در حالت کلی (Olitic) هستند، این آهکها با منشاء آلی فسیلی از انواع آهکهای اوربیتولین دار وبقایای آبزیان ریز وجلبکها است، که به صورت برآمدگیهای تیز به خوبی گونه هایی از Clypene.SP، Nautilocolina.SP ،Textularids دارای آثارو نقش و نگار به جای مانده ازآنها می باشد که می توان سن آنها را از نظر زمین شناسی باز شناخت.
سنگهای آتشفشانی آندزیتی بصورت عمده ای در قسمتهای بالای سنگهای شیلی قرار دارند که به در جنوب دره زاینده رود و در شرق وشمال غرب کوه پیر شمع الدین رخنمون دارند .در سراشیبی کوه شاهلرا (نزدیک گردنه رخ) حدود 10 متر از رادیو لارایت ها وسنگهای آهکی در روی قسمت بیرونی ولکانیک سنگهای شیلی ژوراسیک رخنمون دارند وتنها محلی که رسوبات ژوراسیک رامیتوان به طور کلی مشاهده کرد گردنه رخ است .
بطور کلی نهشته های ژوراسیک در منطقه از نظر سنگ کف ، سفره های آب زیر زمینی وجریانهای تحت الارضی اهمیت ویژهای دارند.
3 – دوره کرتاسه
فاز کوهزایی لارامید (Laramid) در اواخر کرتاسه باعث پسروی دریا وایجاد فعالییت ماگمایی در حقیقت پیامد ناگهانی این فاز است. ستگهای آذرین به صورت آندزیت به طور گسترده در شمال گردنه رخ بیرون زدگی دارند و بر روی سنگهای آتشفشانی فوق الذکر رسوبات دوران سوم، ملاحظه نمیشود.درغرب گردنه رخ رسوبات کنگلومرایی وآهکهای روشن همراه با نولومیت فراوان دیده میشود که سن آنها مربوط به دوره اِیوسن است، همچنین از این رسوبات قسمتی نیز در جنوب غربی چرمهین ودر امتداد تراستThrust) ) بزرگ بخصوص کوه بیدکان رخنمون دارد.
فسیلهای اوربیتولین در ژوراسیک زیرین ظاهر شده ودر کرتاسه رو به ازدیاد می گذارد. اوربیتولین هایی که در کرتاسه زیرین دیده میشود ، کوچک وکمتر از یک سانتیمتر می باشد. در صورتی گه اوربیتولین های آشکوب سنومانیَن بزرگترند وقد آنها تا 5 سانتی متر نیز میرسد.
دراین دوره ( کرتاسه ) هیچ یک از صخره های منطقه جوانتر از بخش « Aptian »نیست و صخره های شناخته شده شامل هزار متر از کربنات ، دتراتال ته نشین شده هستند که لایه آن از 5 تا 50 متر شمالی ماسه های قرمز و سنگهای آهکی به هم چسبیده است که به صورت نامرتبی برتشکیلات شیلی ژوراسیک فشار می آورد. و یکی از مشخصات مهم لیتولوژی این ناحیه وجود ماسه سنگ قرمز است، که ضخامت آنها ناحیه به ناحیه کمتر وکمتر می شود و هرچه به سمت جنوب برویم حدود 5 نتر در لبه های شیب دار قسمت شاهلرا ( نزدیک گردنه رخ ) می باشد ، واز این نقطه به بعد بتدریج به سنت مناطق جنوبی در زیر سنگهای آهکی کم وکم تر می شوند .
از 200 تا 500 متر ضخامت آن از رنگ تیره تا خاکستری روشن تکه های ضخیم لایه های متبلور ( کریستالی ) سنگهای آهکی اوربیتولین دار همراه طبقات شنی، آهکی واوولیتیک ( Olitic ) آهکی قسمت بالایی شامل فسیلهای ( Orbitolina Kurdica،Iraqia.Conica O.eF ،Cuneoline، Nazzazato) می باشد که متعلق به بخش« Aptain » می باشد. از این محل به سمت جنوب غربی وشمال غربی روستای هاردنگ ، سنگهای آهکی شامل اوربیتولین های خرد شده و برش داده شده اند که بر روی تشکیلات شیلی و ژوراسیک و سنگهای آتشفشانی قرا گرفته وآنها را پوشانیده اند.
بطورکلی میتوان نتیجه گرفت که پیشروی دریای کرتاسه در روی یک دشت ناهمواری انجام گرفته است حدود زیرین و رویین زمین های گل سفیدی ته نشینهای دریایی دوره کرتاسه روی تشکیلات مردابی و خشکی اواخر دوره ژوراسیک قرار گرفته اند. بنابر این حد زیرین زمین های کرتاسه تشکیلات خشکی یعنی پسروی دریای اواخر دوره ژوراسیک می باشد و همچنین چون در آخر دوره کرتاسه تشکیلات خشکی جانشین ته نشینهای دریایی می گردند بنابراین حد زیرین زمینهای گل سفیدی نیزتشکیلات خشکی می باشد،
که در نتیجه عقب نشینی دریای اواخر دوره کرتاسه بجای گذاشته شده است.
بطور کلی می توان گفت که دوره کرتاسه یک دوره رسوبی را تشکیل می دهد بدین معنی که ته نشینهای دریایی این دوره بین دو موقعییت خشکی قرار گرفته اند و گرچه بیشتر ته نشینهای دوره کرتاسه از گل سفید تشکیل یافته ، ولی ته نشینهای گل رس ، آهک ،ماسه و مارن وجود دارد.
4 – دوره ایوسن
تشکیلات این دوره در قسمت جنوب غربی در معرض دیدهستند که از کنگلومرا و سنگهای آهکی به ضخامت 100 تا 200 متر در سمت جنوبی کوه پنجه و کوه شاهلرا رخنمون دارند. و قسمتهای پایینی تشکیلات دوره کرتاسه با ضخامت 50 تا300 متر توسط کنگلومرا با سنگهای آهکی متوسط سیمانی به هم چسبیده شده اند ، پوشانیده شده که شامل مارن وسنگهای آهکی مارنی قسمت زیرین ایوسن است.
در جهت شمال ونزدیک گردنه رخ ، گنگلومراهایی از تکه سنگهای آهکی ، که از ارتفاعات جدا شده و به اندازه یک سر هستند توسط شن های قرمز با مواد سیمانی به هم چسبیده اند و روی تشکیلات ژوراسیک را پوشانده است.
5 – دوره کواترنری
رسوبات دوران چهارم یا عهد حاضر در تمامی ویا قسمت عمده ای از منطقه گسترشدارند که به علت مساعد بودن و نیز آب فراوان مورد استفاده کشاورزی قرار گرفته ، مزارع مختلف را تشکیل می دهند.
در اطراف زاینده رود و دردامنه ارتفاعات منطقه رسوبات دوران چهارم تشکیل تراسهایی را می دهد این تراسها در مجموع شامل تراسهای قدیمی Qti و تراسهای جوان که در بین آنها بصورت تراسهای زاینده رود تفکیک شده است.
در جنوب و جنوب غربی چرمهین وکچوییه و در محور دشتها و خط القعر بصورت رسوبات دانه ریز و یا تراسهای جوان دیده می شوند.
بطور کلی رسوبات دوره کواترنری در منطقه به خوبی گسترش یافته است وقسمتهای وسطی ( Fluvial ) می تواند به سه بخش زیرین تقسیم گردد ، که عبارتند از :
_ رسوبات تراسهای قدیمی ( Qt 1) مسطح ، این سطوح صاف در ارتفاعات بالا وبه قطر 100 تا 150 متر پیدا شده اند که کنگلومراها و تکه سنگهای آهکی و قلوه سنگهایی از انواع قدیمی تر را تشکیل می دهند ، وآنها مستقیما" روی انواع تشکیلات دوره ترشیاری ومزوزوییک قرار گرفته اند.
_رسوبات وتراسهای تقریبا" نیمه جدید این رسوبات به مقدار زیادی وجود دارند وآنها لایه های کنگلومرایی وطبقات مارنهای شنی به ضخامت حدود 80 تا 100 متر مواد تشکیل دهنده کنگلومراهای نسبتا" کوچک هستند و بیشتر شامل قلوه سنگهای گرد آهکی ، شنها وغیره هست که این رسوبات روی طبقات ترشیاری ومزو زوییک وسایر رسوبات قدیمی تر، مسطح قرار گرفته اند.
رسوبات قدیمی زاینده رود شامل تشکیلات مارن ، کنگلومرا مواد شیلی ( Argillacoas ) است که در بر دارنده کوارتز و رگه های سنگی است.
_و بالاخره ته نشینهای جدید هستند که در قسمتهای پهناور رودخانه زاینده رود از یکی دو مواد نرم رسی ویا کنگلومرایی زبرکه سست هستند و استحکامی ندارند ، تشکیل شده اند ، این رسوبات توسط گل و لایی کشاورزی پوشانده شده اند ، و برای کشت و کار بسیار حاصلخیزند ودر طرفین رودخانه زاینده رود و تنها تا شعاع چند صد متر این گل و لایی برجای گذاشته شده است که با علامت ( QA12 ) ، نشان داده شده است.« نقشه زمین شناسی »
وضع فرهنگ ، آداب ، رسوم و سنن مردم منطقه باغبادران
مراسم دید وبازدید عید نوروز
در ایام تعطیلات عید نوروز دید وبازدید عید به این طریق انجام می شد که کوچکترهای فامیل به دیدن بزرگرهای فامیل میرفتند سپس فامیلها دسته جمعی به دیدن شخصیتهای بزرگ ، ریش سفیدان وبزرگان قوم می رفتند . بازدید عید را واجب می دانسند . درایّام عید نوروز مادر بزرگ و پدربزرگها به فرزندان ونواده ها عیدی می دادند ، بچه ها با تخم مرغ رنگ شده تخم مرغ جنگی می کردند .
در آن زمان امامزاده شاهزاده ابراهیم دارای حیاط و محوطه وسیعی با دیوار ودرب بود واز هر نظر محفوظ ، از روز عید نوروز تا سیزده بعد از عید همه روزه عصرها اکثر زنها و دخترهای باغبادرانی در حیاط امامزاده جمع می شدند ، ضمن زیارت حرم امامزاده دید و بازدید عید نیز انجام می شد . متولّی امامزاده که اورا زن آقا صدا می زدند دم درب امامزاده می نشست وحتی از ورود پسر بچه های کوچک به محوطه امامزاده جلوگیری می نمود . در حال حاضر از آن محوطه و دیوار ودرب اثری باقی نمانده است .
مراسم عروسی
رسم ازدواج
انتخاب همسر – خواستگاری – ملاک های ازدواج در گذشته و حال – همسر یابی مادران و فرزندان پسر خانواده – قباله برون – شیرینی خوری – تعیین روز عقد و رسوم مربوطه – سفره عقد و آداب آن – جازی برون و جازی (جهیزیه) آدم طلبون (دعوت از اقوام و …)حنا بندان و آداب آن – حمام رفتن عروس و داماد – سرحنایی و سراسفندی – نقش دلاک محل در مراسم عروسی – چاشته برون – دست بوس رفتن داماد – پاگشایی – دندون رنج – مراسم روز سوم و بعضا بندور تخت – گفتنی های عروس و خارسو – بچه دار شدن و تولد فرزند – (نوه)- سیسمونی – حرف و حدیث های مخصوص دوره بارداری و جنس فرزند – – زایمان و تولد فرزند – ؟ برای نوزاد – اسم گزاری – حموم دهم – شیردادن – غذاخوردن بچه – شیر برداشتن – باورهای مردم در خصوص تولد تاشیر برداشتن
در باغبادران مراسم عروسی شامل چند مرحله است :شیرینی خوران ، بله بران ، عروس بران ، پشت حجله
ا – بله بران یا به زبان محلی شیرنی خوران دزدکی : ابتدا پدر و مادر داماد محرمانه منزل پدرمی روند ودر مورد وصلت با دختر مورد نظرشان و مادر دختر به صحبت می نشینند ، اگر توافق نمودند در مورد مقدار مهریه قرار دادی می نویسند و داماد امضاء می کند سپس به پدر و مادر داماد مقدار کمی شیرینی دهند ، به این مرحله از خواستگاری شیرینی خوران دزدکی می گویند .
2 – شیرینی خورانی که رسما انجام میگیرد :
طبق قرار قبلی فامیلهای درجه اول داماد دسته جمعی به منزل عروس میروند ، در آنجا رسما از آنها پذیرایی می شود ، فردای آن روز خانواده عروس به اندازه توان مالی خود برای فامیل درجه اول داماد تعدادی کاسه نبات ، شاخه نبات ، شیرینی و لباس می برد . داماد نیز جای این شیرینی برای عروس مقداری طلا آلات و لباس و شیرینی می برد و قرار می گذارند چه زمانی عقد و عروسی انجام گیرد که درتقویمهای منجّمی ساعت خوش باشد .
3 – عقدکنان
روز عقدکنان از فامیل و دوستان دعوت به عمل می آید ، مجلس عقد زنانه منزل عروس و مردانه منزل داماد برگزار می گردد .از نیهنانان با شیرینی ، شربت و میوه پذیرایی می شود .سر دفتر ثبت ازدواج منزل داماد حاضر می شود واز داماد وکالت می گیرد تا دختر را به عقد او در آورد ، سپس به اتفاق داماد وکالت می گیرد تا دختر را به عقد او در آورد ، سپس به اتفاق داماد و پدر و مادر او به خانه عروس می روند و صیغه عقد جاری می شود .
در مدت زمانی که صیغه عقد توسط سر دفتر ثبت ازدواج جاری می شود زنها و یا دختران به سر عروس قند میسایند .
4 - جهیزیه بان
دریافت شیر بهاء از داماد در باغبادران مرسوم نیست و خانواده عروس سعی می کنند حد اکثر کوشش را بنمایند تا جهیزیّه کاملیبه اندازه توان مالی که دارند به دخترشان بدهند . جهیزیّه عروس شامل کلیه اثاثیه و لوازمی است که یک خانواده به آن احتیاج دارد . بعضی از دامادها که توان مالی دارند جهت کمک به جهیزیّه عروس تعدادی از لوازم سنگین قیمت را خریداری می نمایند . دوالی سه روز از جهیزیّه بران مرسوم است مادر عروس تمامی جهیزیّه را در اتاقی به نمایش می گذارد تا زنهای فامیل و دوستان از جهیزیّه دیدن کنند تا اگر نواقصاتی یا کمبودی مشاهده کردند برطرف شود .دو روز قبل از عروس بران جهیزیّه توسط شخص مورد اعتمادی صورت برداری می شود و داماد ذیل صورت جهیزیّه را امضاء می کند ، سپس جهیزیّه را به خانه داماد می آورند ، بعد از آن عروس و فامیل درجه یک او با همفکری و همیاری یکدیگر در خانه داماد جهیزیّه را در جاهای مخصوص خود قرار می دهند .
5 – عروس بران
در زمان قدیم باغبادرانی ها مراسم عروسی را در سه شب برگذار می کردند ، که عبارت بود از : جارزنان ، حنابندان و عروس برا
شب جار زنان :
در شب جارزنان از فامیلهای نزدیک داماد دعوت به عمل می آمد ، پس از صرف شام جهت بهتربرگذار نمودن مراسم عروسی برنامه ریزی می کردند و هر یک از فامیل مسوؤلیتی را جهت اجرای مراسم عروسی بر عهده می گرفت .
شب حنابندان :
در شب حنابندان از دوستان و کلیه فامیل دعوت به عمل می آمد و پس از صرف شام از خانه عروس طی مراسم مخصوصی حنای آماده خانواده عروس و داماد برای یکدیگر شیرینی شب چله می بردند و شیرینی شب چله عبارت بود از مقداری طلا آلات ، لباس ، شیرینی ، میوه و آجیل که توسط خانواده داماد به خانه عروس میبردند . متقابلا از طرف خانواده عروس برای داماد شیرینی و آجیل ومیوه می آوردند .
در فصل زمستان اکثر جوانهای باغبادرانی به ورزشها و بازیهای دسته جمعی مشغول بودند بدین جهت تمامی آنها مردانی سالم ، با نشاط و قوی بودند و عمر زیادی می کردند . نام بازیهای گروهی : به زبان محلّی : عمو زنجیر باف ، ، هفت سنگ ، توپ بازی ، الختر بازی ، کشتی ، قایم موشک بازی ، کوهنوردی ، راهپیمایی وبازی ها و سرگرمی ها در گذشته و حال
وق و پل – خردزد بگیر – شنبه برو بیا – مول قلمی – اختول (لی لی ) ریگ دبه ی – تسمه بازی
بازیهای انفرادی : کشتی – گردو تیری – سیخ است یا گنبد – نون بیار کباب ببر – ارباب و رعیتی – چفت بکشی – چنجولی (تاب) تخم شکنی – دو – مچ اندازی – قمار بازی بدون پول – دوز بازی .... بود .
_ نمونه ای از بازی چوب و پل بازی کودکان و نوجوانان باغبادران
در حال حاضر به علت بی توجهی به جوانان هیچ کدام از این ورزشها بین جوانان مرسوم نیست و زندگی جوانان شکل دیگری به خود گرفته است . هیچکدام به فکر بازی یا فعّالیتهای دسته جمعی نیستند ، بدین جهت سلامتی از جامعه رخت بر بسته است.
سکنه باغبادران اولین روز شنبه هر سال نو ، شنبه گردش می رفتند .شنبه گردش اینگونه برگزار می شده است که تمامی خانوارهای باغبادرانی عصر روز شنبه اول سال برای گردش به صحرا و کنار رودخانه زاینده رود می رفتند و هر کدام چندین کلوخ داخل رودخانه می انداختند و این جملات را تکرار می کردند ، غم برو ، شادی بیا ، محنت برو ، روزی بیا ، بعد از اجرای این مراسم بساط چای و آجیل و شیرینی کنار زاینده رود پهن می شد و بچه ها به جست وخیز مشغول می شدند .
روز سیزدهم نوروز هرسال تمامی سکنه باغبادران صبح تا بعداز ظهر را در باغهای زیبا و مزارع این منطقه سپری می نمودند و عصر دسته جمعی به ساحل زاینده رود می رفتند . سبزه هایی را که برای سال نو سبز کرده بودند را با خود می آوردند و داخل آب رود خانه می انداختند و این جملات را تکرار می کردند :ای آب روان ، رنجوری ، گرفتاری و غمهای مرا بردار و سبزی و شادابی و خوشحالی برای من بیاور . با اجرای این مراسم وز سیزده عید رسما بِدر شده بود ( بِدر زبان محلی است و به معنای بیرون شدن است ) دخترها سبزه گره می زدند و می گفتند : سال دیگر ، سیزده بدر ، خانه شوهر ، بچه بغل ، مادرها نیز مشغول چیدن بوته که تازه از خاک بیرون آمده بود می شدند . متأسّفانه چندین سال است که براثر سوء مدیریت مسوؤلین این شهر و تبلیغات اشخاص سود جو ویلا سازی رایج گشته و با احداث این ویلاها ساحل زیبای زاینده رود مسدود گشته و برای سکنه شهر باغبادران استفاده از این طبیعت زیبا و خدادادی و برگزاری مراسم آباء و اجدادی غیر ممکن گردیده است .
زنده رودت تا ابد جاوید بادا شهر باغ ، نوروز باغبادران در شعر خانم مریم جلالی
زنده رودت تا ابد جاوید بادا شهر باغ
پر گهر از تابش خورشید بادا شهر باغ
باغ های با صفایت شهر من سرسبزتر
پاکی ات پیوسته در تجدید بادا شهر باغ
صحن بستانت پر از عطر گل یاس سپید
آنکه بلبل بر رخش خندید بادا شهر باغ
میرسد نوروز و رشک باغ جنت می شوی
هر زمانت شاد و خوش چون عید بادا شهر باغ
شهرشاعر پرورم باید که غوغایی کنی
برتوازخلق جهان تمجید بادا شهر باغ
مردمت روشن تر از صبح سپید دوستی
سینه هاشان خانه ی امید بادا شهر باغ
ازیقین سرشار و پیروزی قرین راهشان
دور از آنها سایه ی تردید بادا شهر باغ
کوچه هایت شهرمن هرگز مبادا سوت وکور
شاد و خوش در سایه ساربید بادا شهر باغ
می سپارم سربه راهت تحفه ام ناقابل است
زنده رودت تا ابد جاوید بادا شهر باغ
شاعر : مریم جلالی باغبادران مدیر مسئول انجمن ادبی شیدای باغبادران
شعری در وصف شهر باغبادران
اگر داری سر سودای ما در باغباداران
گذر کن یک زمان برشهر ما در باغباداران
نباشد در جهان هرگز چنین آب و هوایی خوش
بیا بنگر نسیم دلگشا در باغباداران
جوانانش همه خوش طبع و خوش ألفاظ وخوش طینت
اگر اهل دلی خواهی وفا در باغباداران
درون شهر ما بنگر یکی بازار می باشد
بود جنس تمام شهرها در باغباداران
در آن بازار دلکش ، ده نفر قنّاد خوش منظر
که شیرینی بسازد تحفه ها در باغباداران
تعجب داری ار بینی به دکان های قنّادی
شود بسته نبات شاخه ها در باغباداران
به صحرا و به باغاتش گذر کن تا شوی خرّم
نماند در دلت غم روزها در باغباداران
درخت باغ هایش از به و سیب وگلابی بین
از آن بهتر هزاران میوه در باغباداران
به فصل میوه اش از سیب و زردآلو وآلوچه
ببین با چشم دل صنع خدا در باغباداران
کنارش زنده رود اصفهان چون چشمه ی حیوان
اگر عمربقاء خواهی بیا در باغباداران
برنج صدری آن بوی عنبر می کند ارزان
تو گویی رسته لعل پر بها در باغباداران
هم از گل های گوناگون کنار جویبارانش
تماشا کن به گلشن ها ، صفا در باغباداران
خصوصا" آخر اسفند ماه و فصل فروردین
که هر دم میوزد باد صبا در باغباداران
ز بوی بیدمشک اندر طرب آید دل مردم
چمّان صف صف به طرف باغها در باغباداران
که ناگه مژده آید ، عید مولود علی آمد
به وجد آرد ز شادی روح را در باغباداران
یکی گوید خبر کن مطربان را اندر این موسم
که بنوازد چنگ و تار در باغباداران
که باشد باغباداران بهشت عالی لنجان
ببین لنجان علیاء را جلا در باغباداران
دریغا کاندر این جنّت نگشتم شادمان یکدم
به سر بردم به فرقت عمر را در باغباداران
شب و روز از فراق یار کردم ناله وافغان
به جامم جای می خون شد چرا در باغباداران
الا یا ایّها السّاقی بیاور زان می باقی
که دانم عاقبت گردم فنا در باغباداران
دو چشمت روز و شب بر درگه یار است، (رضوانی)
که شاید در نظر آرد تو را در باغباداران
زنده یاد ملا عوضعلی رضوانی باغبادرانی
شعری در وصف باغبادران اثر زنده یاد منصور امینی باغبادرانی:
بهشت روی زمین شهر باغبدرانست
که در طبیعت ، چون رونوشت رضوانست
صبا به خاک سکندر رسان پیام مرا
که زنده رود در این شهر آب حیوانست
در این دیار به هر سو نگاه بر فکنی
رواق منظر چشم تو باغ و بستانست
خدا به کوه و در و دشت ما به فصل بهار
کشیده نقش و نگاری که عقل حیرانست
درخت گردو و بید و چنار و کاج در آن
نموده سجده به خاک و سرش به کیوان است
به شاخسار ، شلیلش ، به ساق شبرنگش
هزار و قمری و تیهو ، همی غزلخوان است
مدد نماید اگر باد ، باغ سیب و بهش
به دودزای سپاهان عبیر افشان است
به مردمش هنه فرهنگ می تراود و علم
زنش فرشته و مردش تمام انسان است
دیار ماست نه تنها قرین چهار محال
که نور چشم سپاهان و قلب لنجانست
برو به قلعه کافر که هست آتشگاه
و یادواره زرتشت و برج ایمانست
سمندگان که تو وشمندجان کنی نامش
نشان قدمت و آثاری از نیاکان است
بگیر همتی از شاهزاده ابراهیم (ع)
که حامی تو اسلام و دین وقرآن است
نخست جار و سپس دار شرط زندگی است اگر چه حب وطن هم به حکم ایمانست
بود بهشت برین زادگاه تو« منصور»
ولی دریغ که همسایه سپاهانست
بسته گردشگری منطقه باغبادران
نویسنده : مسعود فتحی باغبادرانی
.
the torist information of baghbadoran
بنام نقش بند صفحه خاک
بسته گردشگری منطقه باغبادران
بخش باغبادران با مرکزیت شهر باغبادران در 60 کیلو متری جنوب غربی شهر اصفهان قرار گرفته و از لحاظ تقسیمات کشوری یکی از دو بخش شهرستان لنجان میباشد.
بخش باغبادران در قسمت شهری دارای دو شهر با نامهای باغبادران و چرمهین و در قسمت روستایی دارای 37روستا است که در سه دهستان این بخش که عبارتند از : دهستان چم رود با مرکزیت روستای کرچگان، دهستان چم کوه با مرکزیت روستای چم یوسفعلی و دهستان زیر کوه با مرکزیت روستای کچوئیه پراکنده میباشند. از 37 روستای موجود در بخش باغبادران تعداد 20 عدد از آنها در ساحل رودخانه زاینده رود قرار گرفته اند . لازم به ذکر است که رودخانه زاینده رود از سد چادگان یا سد زاینده رود تا منتهی الیه غربی بخش باغبادران یعنی روستای چم طاق مسیری بالغ بر 74 کیلومتر را با پیچ و خم های بسیار زیاد طی میکند و در طول 37 کیلومتر بعدی نیز میهمان یا شاید با عنوانی بهتر میزبان بخش باغبادران است.طبیعی است با وجود جاری بودن رودخانه زاینده رود با این طول در بخش باغبادران جاذبه های گردشگری طبیعی یا اکوتوریستی فراوانی به وجود می آید که در طول این مسیر و 20 روستای واقع در ساحل رودخانه زاینده رود پراکنده هستند و در واقع این رودخانه زاینده رود است که از دیر باز باعث تداوم حیات در این روستا ها و شهر باغبادران شده است . 16 روستای دیگر بخش باغبادران که اغلب آنها در دهستان زیر کوه هستند عبارتند از چند روستای پایکوهی واقع در دامنه جنوبی کوه پیر شمع الدین که بزرگترینشان روستای کلیشاد رخ است ، روستاهای کچوئیه ، هاردنگ ، زمان آباد و شورجه در قسمت شرقی بخش باغبادران ، روستاهای حاجی الوان و قلعه ترکی در ساحل شمالی رودخانه زاینده رود واقع در صحرای طبس باغبادران و چند روستای پراکنده دیگر . در این نوشته سعی شده است حدالامکان تمامی جاذبه های گردشگری باغبادران ذکر شود و محور های گردشگری منطقه را طبق تقسیم بندی اینجانب بیان خواهم کرد.
محور گردشگری رودخانه زاینده رود
همانطور که گفته شد رودخانه زاینده رود در طول 37 کیلومتر در بخش باغبادران جریان دارد که در طول این مسیر 20 روستا و خود شهر باغبادران در کنار ان آرام گرفته اند این روستاها که هر بیست تای آنها در دو دهستان چم رود و چم کوه قرار دارند به ترتیب عبارتند از : روستای چم آسمان ، شهر باغبادران ، روستاهای چم پیر ، مورکان،ُ سعید آباد ، کرچگان ، برنجگان ، صادق آباد ، کته شور ، دورک ،خشوئیه ،آیدغمیش ، زرد خشوئیه و پرکستان در دهستان چم رود ، روستاهای چم علیشاه ، چم آغل ، چم کهریز،چم نور، چم یوسف علی ، چم حیدر چم طاق در دهستان چم کوه .
جاذبه های گردشگری این مسیر گردشگری از این قرارند:
از ابتدای مسیر در صورتی که ورود به بخش باغبادران از سمت روستای نوگوران صورت پذیرد در این روستا که جزء روستاهای بخش باغبادران نیست میتوان از مکانهایی مانند پل کله ( تاریخی) و طبیعت منطقه استفاده کرد همچنین روستای تاریخی مدیسه که زادگاه مرحوم آیت الله سید ابوالحسن مدیسه ای مشهور به اصفهانی است دارای محله قدیمی و برجک و قلعه ای کوچک میباشد که در کنار نوگوران قرار دارد .
— این منطقه برای توقف صبحانه مناسب میباشد و در صورت وجود جمعیت کمتر از 40 نفر میتوان از کافه ای که در ضلع شرقی پل کله قرار دارد استفاده کرد .
پس از آن از پشت روستای نوگوران توسط جاده ای آسفالت از نوگوران میگذریم و وارد بخش باغبادران میشویم نرسیده به شهر باغبادران چند نقطه گردشگری وجود دارد که عبارتند از سد چم آسمان ، استودان و سنگ نگاره های باغبادران و جاذبه اکوتوریستی حاصل شده از پیچ رودخانه در محل صحرای گدستان و سد چم آسمان مدت توقف در این مکان را همراه با توضیحات تکمیلی میتوان حدود 1ساعت و نیم تخمین زد که تصمیم گیری توقف در این مکان بر عهده ریاست کاروان است.
پس از عبور از این محوطه وارد محوطه مسکونی شهر باغبادران میشویم که شامل توقف گاههای زیر میباشد :
محور تاریخی قلعه چهار برج که پیشنهاد میشود با پای پیاده طی شود و پس از عبود از کوچه ها و از زیر دالانی ها وارد قلعه تاریخی چهار برج باغبادران میشویم ( حدود 45 دقیقه توقف و بازدید) و پس از بازگشت در صورت توافق گروه تا کنار رودخانه از مسیر دالانی دروازه بشمگان پیاده روی میکنیم و به محوطه پل ( جدید الاحداث) وشمندجان میرویم و پس از چند دقیقه ای توقف ادامه مسیر را پی میگیریم . سایر دیدنی های شهر باغبادران عبارتند از : کتابخانه و منزل استاد منصور امینی باغبادرانی ، نارون کهن سال حبیب خان و انجیر کهن ( انجیر چی ) و همچنین سایر مسیرهای ساحلی .
پس از باغبادران و گذر از روستای چم پیر وارد روستای مورکان میشویم موزه دکتر ریحان صفوی واقع در محله رحمت آباد مورکان و دو برج کبوتر و طبیعت مورکان جاذبه های گردشگری و اکوتوریسمی این روستا هستند.در جنوب روستای مورکان و در دامنه کوه پیر شمع الدین روستای همام با دو چنار کهن سال قرار دارد . همچنین در ساحل شمالی رودخانه و شمال غربی مورکان روستای سعید آباد قرار دارد با زیارتگاه قرآن دست خط حضرت علی (ع) و طبیعت ساحلی.
کوه پیر شمع الدین : پس از گذر از این دو روستا جاده ای خاکی ما را به محل چشمه و کوه پیر شمع الدین رهنمون میشود که برای علاقه مندان به زمین شناسی ( به علت وجود فسیل های دوره کرتاسه) کوه نوردی ، کوه گشت و طبیعت بکر کوهستان و همچنین علاقه مندان به جمع آوری گیاهان کوهی و فسیل است .روستای کرچگان میتواند توقف گاه بعدی ما باشد با طبیعت ساحلی زیبا برج کبوتر و قلعه .
پس از گذر از روستای کرچگان و مشاهده طبیعت زیبای منطقه به روستاهای دورک ، کته شور ، صادق اباد در ساحل شمالی رودخانه و برنجگان در ساحل جنوبی رودخانه میرسیم که چسبیده بهم هستند ولی توقف گاه مناسبی ندارند.
روستای خشوئیه : این روستا پس از برنجگان در ساحل جنوبی رودخانه قرار دارد و میتواند توقف گاه بسیار مناسبی باشد نقاط دیدنی آن شامل دالان ها خانه های قدیمی برجک ، حمام قدیمی و کلا محله سنتی و سپس پیر چنار بسیار قدیمی روستا و طبیعت زیبای آن است . روستای آیدغمیش در نزدیکی خشوئیه و در ساحل شمالی رودخانه است و محله سنتی را دارا میباشد .
پس از آن روستاهای زرد خشوئیه و پرکستان قرار دارند دارای محله قدیمی و پیر چنار قدمگاه در پرکستان و مانند سایر روستاهای مسیر طبیعت زیبای ساحلی .
روستای چم علیشاه : پس از آن به روستای چم علیشاه و چم آغل میرسیم چم علیشاه دارای منظره بسیار جالبی در ساحل رودخانه و همچنین محله قدیمی روستا میباشد در شمال چم علیشاه چم اغل قرار دارد و در شمال این دو روستا رشته کوههای کم ارتفاعی که به تازگی در آنجا نیز نگاره هایی بر سنگ کشف کرده ایم .
پس از این دو روستا به ترتیب روستاهای چم کهریز ، چم نور و چم یوسف علی قرار دارند و پس از آن به روستای چم طاق که در منتهی الیه غربی بخش باغبادران قرار دارد در این مسیر با صحنه های طبیعی بسیار جالب توجهی مواجه میشویم و در پایان روستای چم طاق خود دارای یک درخت توت کهن سال است .
مسیر گردشگری شورجه - گردنه رخ
این مسیر گردشگری که در دهستان زیر کوه واقع است به ترتیب از روستای شورجه ، شهر چرمهین و روستاهای قلعه لای بید ، حاجت آقا ، قلعه آقا ، کلیشاد رخ، رکن آباد در دامنه جنوبی کوه پیر شمع الدین میگزرد و به گردنه رخ میرسد همچنین این مسیر دارای مسیر های فرعی نیز میباشد که در زیر همراه با جاذبه های گردشگری این مسیر ها به اطلاع شما میرسد :
شهر چرمهین خود همراه با آبشار شاهلرا محور گردشگری جداگانه ای را تشکیل میدهد ، خود شهر چرمهین دارای مسجد ایلخانی ، قلعه و درختان کهن است . ابشار شاهلرا در 5 کیلومتری جنوب غربی چرمهین خود به تنهایی میتواند یک منطقه هدف گردشگری با شد که بازدید کامل از محوطه آبشار و خود آبشار زمانی بالغ بر 3 ساعت وقت لازم دارد ، در سالهای اخیر در محل آبشار شاهلرا چند فقره آلاچیق و سرویس بهداشتی همراه با نور پردازی درجه 2 احداث شده که رفاه حال گردشگران را باعث میشود .
در ادامه این مسیر روستاهای لای بید و حاجت اقا قرار دارند که ما بین آنها ارگ کهنیست و علاقه مندان به نوع زندگانی مردمان گذشته را میطلبد روستاهای بعدی این مسیر جاذبه قابل توجهی ندارند تا گردنه رخ که خود دارای جاده ای و کتیبه ای مربوط به دوران صفوی است .
لازم به ذکر است در صورتی که از جاده فرعی به سمت جنوب شرقی شهر چرمهین حرکت کنیم وارد مسیر فرعی دیگری میشویم که عبارت است از روستاهای کچوئیه ( مرکز دهستان زیرکوه) زمان آباد و هاردنگ که در محل روستای زمان اباد ارگی و قناتی کهن و در محل روستای هاردنگ امامزاده سید بهاالدین (ع) معروف به شاه خراسان و محله قدیمی روستای هاردنگ و برای علاقه مندان به باستان شناسی آثاری از گذشته های دور قرار دارد .
همچنین این نکته حائز اهمیت است که در شمال روستای رکن آباد جاده ای فرعی وجود دارد که شما را از روستای جعفر آباد میگذراند و سپس به سامان میرود ، زمانی که شما وارد این جاده فرعی میشوید پس از حدود 10 کیلومتر در سمت چپ جاده متوجه مکانی میشوید مصفا با درختانی بسیار و چشمه ای و غاری کوچک که آنجا را پیر غلام میگویند و میتواند برای گردشگران توقفگاه مناسبی باشد .
منطقه گردشگری صحرای وسیع طبس
در قسمت شمالی بخش باغبادران رشته کوهی قرار دارد که در تمام مسیر رودخانه زاینده رود نیز شما را همرا هی میکند و این کوههای کم ارتفاع را ما بین بخش باغبادران در جنوب و تیران و کرون در شمال صحرای طبس مینامند که برای علاقه مندان به بیابان گردی میتواند منطقه ای جذاب و دوست داشتنی باشد جاذبه های گردشگری واقع در این صحرا عبارتند از : کاوانسرای صحرای طبس معروف به قلعه تقی در شمال روستای نوگوران ، روستاهای حاجی الوان و قلعه ترکی واقع در این صحرا که دارای نقاطی مانند محله قدیمی و برج کبوتر در محل قلعه ترکی و محله قدیمی و قبرستان باستانی در محل روستای حاجی الوان میباشند همچنین سنگ نگاره های تازه کشف شده شمال روستای چم علیشاه که در جایی دیگر نیز ذکر شد از جمله آثار گردشگری بیشمار موجود در صحرای طبس میباشد .
_لوگوی بغ آذران
مقدمه :
تاریخی کهن,فرهنگی وزین و طبیعتی ناب دربستر دره زیبای زاینده رود ,شهر و روستاهایی را ساخته و پرداخته است که بدان می بالیم و افتخار می کنیم . به یاری پروردگار قادر و متعال و با تلاش هرچه بیشتر و پیگیری مردم شریف این خطه از استان اصفهان ، بتوانیم درجهت شناساندن این شهر کهن و کل منطقه کوشا باشیم و آنرا به جهانیان معرفی کنیم . به یاری خداوند متعال و با همت مردم و مسؤولین این کهن دیار و با توجه به پتانسیل بالای جاذبه های اکوتوریسمی و طبیعت بی نظیر خدادادی بخش باغبادران بتوانیم درآینده شاهد رشد روز افزون فعالیتهای فرهنگی و برپایی نمایشگاهها و جشنواره های متعدد فرهنگی در این بخش ذر خیز و به میزبانی باغبادران، نظیر جشنواره خوراکیهای محلی بویژه دمپختی و لباسهای محلی استان اصفهان و برپایی جشنواره محصول پر خیر و برکت این منطقه یعنی میوه «به »باشیم و آنرا به مانند گلاب قمصر بنام این شهر ثبت دهیم، و شاهد رشد فزاینده و توسعه صنعت گردشگری در این منطقه باشیم.
.
جان اصفهان لنجان است که از بزرگترین بلوکات و نامی تر و انفّع واعّم و اصفّی و اکمّل از هر جهتی است و آن محل میان مغرب و جنوب اصفهان از دو طرف زاینده رود درخشان است و دست و بال دراز کرده دهکده های معتّبر و باغات منّوره نمایش می دهد.
ابتداء یک فرسنگ و کسری از شهر« اصفهان » می گذرد وانتهاء در چم های رودخانه وکوهچه ها که از اراضی مزروعی کمتر دارد... ومعظم قراء ریز ، مبارکه ،....وباغ باباداران و.....
( اصفهان ، ری و همه جهان )
بخش باغبادران :
بخش باغبادران که یکی ازسه بخش شهرستان لنجان است از نظر جغرافیایی در منتهی الیه جنوب غربی استان اصفهان واقع شده که از شمال به شهرستان نجف آباد (تیران) و از غرب و جنوب غربی و جنوب به رشته کوههای رخ و استان چهارمحال و بختیاری و از شرق به بخش مرکزی شهرستان لنجان محدود می شود.
• بخش باغبادران ، ناحیه ای از بلوک لنجان علیاء که با مساحتی حدود 562/75 کیلومتر مربع ازفاصله 60 کیلومتری جنوب غربی شهرستان اصفهان مابین 50 درجه و56 دقیقه تا 51 درجه و 18 دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و 32 درجه و14 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است . و از نظر موقعیت طبیعی جزو ارتفاعات غربی و جنوب غربی اصفهان و ازجمله پایکوههای زاگرس محسوب می شود. بلندترین نقطه ارتفاعی کوه اوسین با ارتفاع 2910 متر از سطح دریا واقع در جنوب غرب بخش و روستای چم آسمان با 1720 متر کمترین نقطه ارتفاعی منطقه است وارتفاع متوسط منطقه از سطح دریا حدود 2315 متر از سطح دریاست .در تقسیم بندی زمین شناسی ایران ، این منطقه جزو اراضی فلات مرکزی بشمار می رود . جنس زمین اغلب از آهکهای خاکستری رنگ کرتاسه دوران دوم زمین شناسی است که بر روی نهشته های ژوراسیک واقع شده اند . و هر چه به سمت شرق می رویم ، رسوبات دانه ریزتر شده و روی اراضی را رسوبات شنی پوشانده است . ارتفاعات پست احمد آباد طبس قسمت شمال بخش و کوه بیدکان و کوه اوسین و شاهلرا و کوه رخ و خانه قوش و کوه پنجه جنوب و غرب آن را در بر می گیرد .
باغ بهادران (باغبهادران، باغبادران) یکی از شهرهای شهرستان لنجان استان اصفهان می باشد که در بخش باغ بهادران و در ۲۲ کیلومتری غرب زرین شهر و 60 کیلومتری جنوب غربی شهر اصفهان واقع است. مساحت این شهر ۴۵۰ هکتار می باشد و از نظرمختصات جغرافیایی در ۵۱ درجه و ۱۳ دقیقه طول شرقی از نصف النهار گرینویچ و ۳۲ درجه و ۲۲ دقیقه عرض شمالی از خط استوا قرار دارد این شهر که در مسیر راه ارتباطی اصفهان به شهرکرد می باشد از شمال و شمال غربی به ارتفاعات ملک آباد و روستاهای مورکان، چم پیر و همام، از جنوب به جاده اصفهان ـ شهرکرد، از غرب به روستای قلعه لای بید و از شرق به جاده اصفهان و روستای چم آسمان محدود است ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۷۵۰ متر می باشد کوه های رخ در شمال غربی و پیرشمس الدین در غرب باغ بهادران مهمترین ارتفاعات این شهر بشمار می روند وجود رودخانه زاینده رود موجب سرسبزی و غنای باغات، بیشه زارها و مزارع و تقویت آب های زیر زمینی را در پی داشته است .
باغبادران بر اساس تقسیمات کشوری از نقاط شهری شهرستان لنجان که مرکز آن زرین شهر است شناخته می شود. این شهر تا پیش از سال 1345 از نقاط شهری اصفهان محسوب می شد ولی از سال فوق با ضمیمه شدن به شهرستان لنجان یکی از بخشهای این شهرستان بشمار آمد.
وجه تسمیه و قدمت
در مورد وجه تسمیه باغبادران روایات متعددی موجود است لیکن معتبرترین این روایات همانا نظر استاد محمد مهریار می باشد که بنابر پژوهشهای خویش نام اصیل و گذشته آن را باغ آذران دانسته که در مرور زمان به باغ بهادران موسوم گشته. باغ آذران به معنای باغ آتشکده می باشد و این نظریه با واقعیات تاریخی و آثار باستانی بدست آمده از این منطقه منطبق می باشد در مجاورت باغ بهادران و در محلی که به قلعه کافر یا قلعه گبر شهرت یافته است بقایای آتشکده ای از دوران ساسانی بر جای مانده است و بنابر ماهیت این آتشکده در این محل آتش یا آذر مقدس حافظ مردم منطقه شعله ور بوده است.
آتش در نزد ایرانیان عهد باستان و پیروان آیین وحدانی زرتشت بواسطه قدرت عظیم ویرانگری و تمدن ساز خویش بعنوان نماد و مظهر اقتدار لایزال و بیکران اهورامزدا (خدا در آیین زرتشت) مورد احترام و تقدس قرار داشت واز اینرو وجود آن تداوم بخش حیات اجتماعی ایرانیان دانسته میشد وبه همین دلیل می کوشیدند در ابتدای سکونت خویش در هر منطقه عبادتگاهی که آتشکده خوانده می شد بنا کرده و در درون آن آتشی را به عنوان حافظ و تداوم بخش حیات اجتماعی خود شعله ور ساخته و در حفظ آن بکوشند. لزوم تامین هزینه های نگهداری آتش و آتشکده و نیز انجام مناسک مذهبی تحت رهبری روحانیونی که مسئول حفظ آتش مقدس دانسته می شدند موجب رواج سنت وقف در نزد ایرانیان گردید که بر اساس آن حاصلخیزترین و غنی ترین منابع آبی و خاکی منطقه به جرگه اموال و املاک آتشکده درآمده و با واگذاری استیجاری املاک مذکور از تولید محصول بر روی زمینهای مذکور، سهمی را برای حفظ رونق آتشکده و نگهبانی از آتش درون آن در نظر می گرفتند.
این سنت دلیل آن شد که املاک مذکور و از جمله باغاتی که به این امر اختصاص داده شده بودند به نام آتش مقدس خوانده شوند از جمله باغ آذران یا باغبهادران کنونی آنگونه که از شواهد و آثار کهن بدست آمده در منطقه برمیآید، زیستگاه اولیه نیاکان مردم باغ بهادران همان منطقه سرسبز و باغات پر حاصلی بوده که اینک وشمندجان (محله ای که ویلای کد 56 در سایت ویلاجار در آن جا واقع شده است) و بشمگون خوانده می شود، این منطقه که عمدتاً از دشت هموار و باغات انبوه تشکیل شده و در سمت شمال شرقی باغ بهادران واقع است در گذشته دور ((سمندگان)) خوانده می شده آثار باستانی پراکنده ای که در این محل بدست آمده و متعلق به دوران پیش از اسلام دانسته شده اند بیانگر قدمت سکونت اجتماعی در این منطقه می باشند و این احتمال قریب به یقین وجود دارد که باغ آذران نام دیگر همین منطقه بوده که بای تاکید بر مالکیت آتشکده برآن این چنین خوانده می شده است. محدودیت ارضی سمندگان در ازای جمعیت روزافزون جامعه مذکور دلیل اصلی گسترش و انتقال تدریجی سکونت گاههای این منطقه به سمت شرق و محل کنونی باغ بهادران بوده است. مردم باغ بهادران در تمامی دوران گذشته ضمن برخورداری از غنا و حاصلخیزی اراضی خویش به امر کشاورزی اشتغال داشته و با اتکاء به موقعیت جغرافیایی ویژه که در منطقه ای مرتفع قرار داشته و علیرغم هرج و مرج سیاسی و اجتماعی رایج منطقه در طول تاریخ ضمن ایمن ماندن از تهاجمات غارتگرانه دشمنان، اصالت فرهنگی خویش را بعنوان جامعه ای کشاورز و روستا نشین حفظ کرده و حیات اجتماعی خود را تداوم بخشیده اند.
جامعه ساکن در باغ بهادران از نظر بافت جمعیتی از گروه جوامع فارس زبان و بومی منطقه بشمار می آیند که از دیرپاترین جوامع ساکن در منطقه لنجان محسوب می شوند و سابقه حضور آنان در منطقه به ادوار پیش از اسلام و عصر پتیانی اقتدار اشکانیان بر می گردد. البته شرایط ویژۀ جغرافیایی و کوهپایه ای بودن منطقه باغ بهادران و قلت منابع تولید کشاورزی نه تنها مانع از توسعه کمی و کیفی جامعه مذکور و ارتقاء سطح تمدن آنان گردیده بلکه چشم انداز امیدوار کننده ای را در جهت اسکان و زندگی با ثبات تر در اختیار مهاجرین از سرزمینهای مجاور قرار نداده و از این رو در شرایطی متفاوت با دیگر شهرهای منطقه لنجان توانست ساختارهای اجتماعی و فرهنگی اصیل و یکپارچه خویش را حفظ نموده و از همین رو بر خلاف دیگر مراکز مدنی منطقه لنجان بطور مشهود از روند جمعیتی کاهنده برخوردار شده و به جامعه ای مهاجر فرست مبدل گردیده است، این روند در روستاهای متعدد تحت مرکزیت این شهر نیز جریان دارد و پدیدۀ نگران کننده تخلیۀ روستاها و کاهش شدید جمعیت ساکن در این مراکز را به دنبال آورده است.
طبیعت زیبا و سرسبزی شهر و اعتدال آب و هوا که بواسطه قرار گرفتن شهر در حاشیه رودخانه زاینده رود پدید آمده است جلوه هایی از طبیعت زیبا در این شهر پدید آورده که هر ساله جمعیت قابل توجهی از مسافران را از شهرهای دیگر بویژه اصفهان به این منطقه می کشانند، ساحل زاینده رود و پارک ساحلی شهر، مجموعه ویلائی و تفریحی بویژه منطقه سرسبز و جذاب وشمندجان از جمله جاذبه های طبیعی شهر می باشند که از شهرت مطلوبی در بین جوامع ساکن در استان اصفهان و سرزمینهای دیگر برخوردار می باشند
کوچک ترین شهر در زرین شهر و در 60 کیلومتری استان اصفهان واقعشده است که به علت قرار گرفتن در حاشیه رودخانه زاینده رود گردشگران و توریست های بسیاری را جذب میکند. باغبادران در بین جاده اصفهان به شهرکرد قرار گرفته و وسعت زیادی از این شهر را باغ های میوه و زمین های کشاورزی در برگرفته است .
گردو و بادام یکی از سوغات این شهر است.گردشگران و توریست ها، نوعی شیرینی که پولکی نام دارد که معمولا هم با چای سرو میشود به عنوان سوغاتی خاص این شهر تهیه میکنند.
معرفی مناطق و جاذبه های گردشگری در باغبادرانبقایای قلعه کافریا استودان در ارتفاعات سد چم آسمانقلعه چهار برج قلعه نظامی چهاربرج در باغبادرانمجموعه فرهنگی تفریحی باغبادرانپارک طبیعی ساحل زاینده رودروستای گردشگری مورکانزیارتگاه قرآن درروستای سعید آبادمقبره شاهزاده ابراهیم در شهر باغبادرانامامزاده شاهزاده ابوالقاسم باغبادرانمنطقه گردشگری برنجگان و چشمه کبکی در روستای برنجکانروستای گردشگری و کبوترخانه کرچگانبقایای قلعه ترکیقنات حسین آباد دره شاهی و قنات حاجی آباد و غیره
تقسیمات جغرافیایی شهرستان لنجان
لنجان
در فرهنگنامه معین در وجه تسمیه لنجان آمده است : لنجان نامی است فارسی که ریشه آن لنج است و لنج اسم مصدر و به معنای بیرون کشیدن می باشد. واژه لنج از ذنچ سغدی که یکی از زبانهای ایرانی قدیم و در قسمتی از ماورا النهر رایج بوده گرفته شده. معمولاً مورخین و جغرافیدانان قرن سوم به بعد مانند ابن رسته (قرن سوم) ، ابن فقیه همدانی (قرن سوم) ، حمزه اصفهانی ( قرن چهارم ) و ما فروخی( قرن پنجم ) لنجان را آلنجان ثبت کرده اند و نویسندگانی چون ابن حوقل(قرن چهارم) ،یاقوت حموی(قرن هفتم) ، حمد الله مستوفی ( قرن هشتم ) ، شاردن و سانسون ( قرن یازدهم ) ، ظل السلطان و محمد حسن خان صنیع الدوله(قرن سیزدهم) و دیگر نویسندگان معاصر واژه لنجان را به کار برده اند .
در طومار شیخ بهائی هر دو نام النجان و لنجان ثبت شده و در لغت نامه دهخدا و فرهنگ معین و برهان قاطع واژه لنجان به کار رفته ، محمد حسن خان صنیع الدوله در جلد چهارم کتاب مراهء البلدان این ناحیه را بنا بر مسطورات لباب،لنجان به فتح لام و سکون نون و جیم و الف و نون که شهری است به نواحی اصفهان آورده و میر سید علی جناب در کتاب خود الاصفهان به وجه تسمیه لنجان و النجان
پرداخته و چنین می نویسد :« لنجان ،محل بیرون کشیده است به فارسی ،گویند اینجا جنگل بوده است پس از قطع درختهای آن بیرون افتاده است » یا جز چهار محال بوده و از آنجا بیرون کشیده شده است.
متن گزارشات جغرافیدانان و نویسندگان قرون سوم و چهارم هجری از منطقه لنجان مبین تطبیق واژه النجان با این منطقه می باشد پسوندگان مشخصاً در دوران پیش از اسلام برای پسوند مکان مورد استفاده بوده است ، واژه مذکور در دوران پس از اسلام معرب گردیده و جان خوانده شد که موارد بسیاری از این تحول گویش را میتوان در اسامی اماکن باستانی مشاهده کرد.در نهایت بنظر می رسد که ترجمه و تفسیر صاحب رساله الاصفهان معتبر ترین روایات در وجه تسمیه این منطقه می باشد .
در رساله مذکور در مورد النجان آورده شده است : نوشته اند ارم گان فارسی است یا به ترکی النگان بوده است که سنگان باشد زیرا اطراف آن را کوه و سنگ احاطه کرده است و آلنگ به فارسی خندق و سبزه زار است .شهرستان لنجان در 35 کیلومتری جنوب شرقی شهر اصفهان و در دره زاینده رود واقع شده است. این شهرستان با مساحت 375/1096کیلومتر مربع بین50 درجه و 56 دقیقه تا 51 درجه و 28 دقیقه طول شرقی و 32 درجه و 32 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است .
شهرستان لنجان از شمال به شهرستان های نجف آباد ، از جنوب و غرب به استان چهار محال بختیاری و از شرق به شهرستان های مبارکه و فلاورجان محدود می گردد. این شهرستان که ارتفاع آن از سطح دریا 1550متر برآورد گردیده است ، به سبب آنکه در حد فاصل نواحی نیمه خشک اصفهان و نیمه مرطوب چهار محال و بختیاری قرار گرفته از آب و هوای متغیری برخودار گردیده است ، بطوری که دمای هوا و میزان بارندگی در این منطقه از غرب به سمت شرق تغییر می کند . میزان بارندگی در این شهرستان 140میلی متر اعلام شده و کمی بارندگی موجب گردیده است.این منطقه خصوصاً در کوهپایه پوشش گیاهی نا چیزی داشته باشد. متوسط درجه حرارت سالیانه 13+ درجه سانتی گراد است و بادهای این محل عموماً جهت جنوب و جنوب غربی می وزند. فصل وزش بادها بهار و پاییز است و بادهای محلی در اینجا بوزش در می آید که در فصل بهار خساراتی به سر درختها وارد می شود.
نوع ابرهای منطقه در بهار باران آور و از نوع کمولوس و کمولینوس هستند ، در تابستان نوع ابرها از ابرهای آلتوکموس و سیروس و در پاییز ابرها در نوع کو مولوس می باشند . کلاً این منطقه را در جزءمناطق با آب و هوای خشک طبقه بندی کرده اند واین روند تنها در حاشیه رود خانه زاینده رود و در مناطق که هنوز دارای بیشه زار می باشد به دلیل رطوبت ناشی از وفور درختان اندکی تغییر یافته و تلطیف می گردد .
ماههای تیر و مرداد به عنوان گرمترین ماه و دیماه سرد ترین ماههای سال اعلام گردیده اند ، میانگین حداکثر دمای منطقه 21 درجه و حداقل 4 درجه سانتی گراد می باشد .
شهرستان لنجان منطقه ای است عمدتاً ناهموار و تنها بخش کوچکی از این منطقه به صورت باریکه ای در دره زاینده رود در حاشیه رودخانه مذکور قرار دارد ، این باریکه هموار نتیجه رسوبات رود خانه مذکور در طول تاریخ و از دوران چهارم زمین شناسی به بعد دانسته شده است .
خاک لنجان آن گونه که در کتاب جغرافیایی اصفهان آورده شده است. از نوع بیابانی با رنگ قرمز یا قهوه ای تیره براق یا ضخامت کم ، بیابانی قهوه ای تیره ، شور ، قهوه ای کم رنگ و مرطوب قهوه ای تیره ، آهکی ، خشک قهوه ای و در حالت مرطوب قهوه ای خاکستری ، رسوبی و قهوه ای رنگ پریده می باشد .
بخش عمده خاک لنجان را کوهپایه ها اشغال کرده اند ، در شمال منطقه کوههای« زرد مطبخ» با ارتفاع 2400 متر و « گاو پیسه » با حداکثر ارتفاع 2300 متر قر ار دارند که با جهت شمال غربی به جنوب شرقی همچون دیواری مرتفع این شهرستان را از همسایه شمالی خود شهرستان نجف آباد جد ا می کند . این دو رشته کوه ها به به وسیله تنگه هاییاز هم جدا می گردند که مهمترین آنها « گاو پیشه » است . که راه اصفهان – شهرکرد از آن عبور می کند . در شمال شرقی شهرستان رشته کوه « کوه سیاه » ، و در شرق « نمتک » به عنوان مرز طبیعی این شهرستان را از شهرستان های فلاورجان و مبارکه جدا می کنند .
کوهستانها ی « رخ » و بیدکان به طول 13 کیلو متر در غربی ترین و جنوبی ترین نقاط شهرستان را با همسایه غر بی خود استان چهار محال بختیاری تشکیل می دهند . کو ههای « سرخ » در شمال غربی باغبادران پیر شمع الدین در غرب همین شهر و در « گهواره » در حوالی زرین شهر از ارتفاعات مرکزی شهرستان بشمار می آیند که همگام با تپه های متعدد بخش عمده خاک این شهرستان را اشغال کرده اند .
شهرستان لنجان از منابع سه گانه رودخانه زاینده رود،چشمه ها و قنوات سیراب می گردد و سرسبزی خویش را مدیون رودخانه زاینده رود است که به طول 360 کیلومتر از کوه های بختیاری سرچشمه گرفته و پس از طی کردن سراسر خاک لنجان به سوی خاک اصفها ن و مقصد باتلاق گاو خونی جاری می باشد .
زاینده رود چنانچه از اسم آن بر می آید رودی است که آب آن به وسیله چشمه های بیشمار که در بستر آن قرار دارد ، تقویت شده و به قولی زایش می کند ، قرار داشتن در عمیق ترین بخش های منطقه موجب گردیده که این رودخانه به صورت زهکش اراضی بالا دست که تحت کشت می باشند عمل کند و آب از اراضی مجاور به بستر رودخانه نفوذ کرده و بر حجم آب آن بیفزاید از همین رو قدما آن را زاینده رود نام نهاده اند که ضمن سیراب کردن اراضی حاصلخیز حاشیه خود در طول مسیر طولانی خویش هر چه پیش تر می رویم بر حجم آب آن افزوده می گردد . این رودخانه به عنوان بزرگ ترین رودخانه حوزه داخلی ایران بخش قابل توجه از اراضی حاصلخیز مراکز کشور را و خصوصاً دشت وسیع اطراف اصفهان مشروح می سازد و نقشی حیاتی در روند حیات اجتماعی و اقتصادی جوامع ساکن در مراکز کشور ایفا می کند،این امر با تقسیم آب رودخانه از گذشته ای دور و انتقال آن به مناطق حاصل خیز اطراف اصفهان صورت می پذیرفته است .
اگر چه تقسیم آب روخانه زاینده رود و انتقال آن به مناطق اطراف رود خانه به شیخ بهائی منسوب است لیکن دلایل معتبری وجود دارد که قدمت این تقسیم بندی را به دوران پیش از اسلام و آغاز عصر ساسانیان می رساند .
اشارات ابن رسته و حمزه اصفهانی جغرافیدان و مورخ مشهور قرون سوم و چهارم هجری قدیمی ترین سندی است که بیانگر تقسیم آب زاینده رود به فرمان اردشیر بابکان موسس سلسله ساسانیان می باشد ، حمزه اصفهانی در کتاب سنی خود « ملوک الارض و الانبیاء » آورده است : کسی که به فرمان اردشیر آب زاینده رود را تقسیم کرد «مهربن وردان» بود .
بررسی تاریخ منطقه نیز نشان می دهد که این منطقه از دیرباز و پیش ازاسلام مدنیت و اقتصاد رایج کشاورزی برخودار بوده و اگر چه در دوره طولانی چهارصد ساله ویرانی و رکود که از عصر سلجوقیان آغاز گردیده و تا پایان دوران حاکمیت جانشینان تیمور و آغاز سلطنت صفوی به طول انجامیده این منطقه دچار رکود زندگی اجتماعی و زوال در منابع و فعالیت های اقتصادی گردیده بود لیکن با آغاز سلطنت شاه عباس صفوی و قصد وی در احیاء رونق از دست رفته کشور و رواج اقتصاد زوال یافته کشاورزی بار دیگر تقسیم آب زاینده رود به عنوان تنها منبع تغذیه اراضی کشاورزی دشت اصفهان مورد توجه قرار گرفت و شیخ بهائی با اتکاء به نبوغ و علم خویش سنت بنیان گذار ساسانی را احیاء نمود و بار دیگر تقسیم بندی نوینی مبتنی بر شرایط اقتصادی و اجتماعی موجود ارائه کرده و با بازسازی کانل های آب رسانی و احداث امکانات بیشتر آب رود خانه را بین تمامی مناطق حاصلخیز دشت اصفهان و حاشیه آن تقسیم نموده ، این مهم در سال 923 صورت پذیرفت و طومار معروف شیخ بهائی در همین سال تنظیم گردید.
قنوات و چشمه سارها از دیگر منابع آبی منطقه به شمار می آیند . در منطقه لنجان تعداد 25رشته قنات شناخته شده اند که د ر حال حاضر تعداد 180رشته از این قناتها فعال بوده و بطور متوسط1600 لیتر در ثانیه آبدهی دارند ، قناتهای منطقه از 30متر تا 15 کیلو متر طول دارند ، طویل ترین و بزرگترین قناتهای منطقه قنات معروف کمال آباد است که پس از گذشتن از چمگردان از طریق اراضی غربی زرین شهر به طرف مزرعه کمال آباد جریان دارد.
چشمه سارها از دیگر منابع آبی منطقه هستند که عمدتا فصلی بوده و وضعیت آبدهی آنها ارتباط مستقیمی با شرایط و حجم بارندگی در سال قبل دارد، مهمترین چشمه های منطقه ،چشمه معروف شاهلرا در غرب شهر چرمهین است که از جاذبه های مهم توریستی منطقه بشمار می آید.
شهرستان لنجان بر اساس آخرین تقسیمات کشوری در سال1374 دارای دو دو بخش مرکزی و باغبادران و نیز5 دهستان با نامهای اشیان ، خرم رود ، چم رود ،چم کوه و زیر کوه می باشد ،این شهرستان از هشت شهر با نامهای زرین شهر ، فولاد شهر ، سده لنجان ، چمگردان ، ورنامخواست ، زاینده رود ، چرمهین و باغبادران و حدود41 روستای مسکون تشکیل شده است .
دهستانهای پنج گانه شهرستان که تحت اداره بخشداریهای دو گانه مرکزی و باغبادران قرار دارند عبارتند از :
دهستان اشیان
دهستان اشیان که در شرقی ترین منطقه لنجان قرار دارد تا اوایل سال1380مشتمل بود بر روستاهای کاهریز ، قلعه سیبه ، صادق آباد ، الله آباد ( مبارک آباد و جلال آباد ) ، قلعه قاسم و مهر آباد . لیکن دو روستای قلعه قاسم و مهر آباد در این سال محدوده شهر زرین شهر افزوده شده و به جرگه محلات متعدد شهر مذکور پیوستند .
دهستان چم کوه
این دهستان در ارتفاعات شمال غربی باغبادران واقع شده و موقعیت جغرافیایی آن50 درجه و 51 دقیقه طول شرقی و 32 درجه و 21 دقیقه تا 32 درجه و 31 دقیقه عرض شمالی می باشد و ارتفاع آن از سطح دریا 1820 متر می باشد ،دستان مذکور با مرکزیت روستای چم یوسفعلی از 8 روستای چم یوسفعلی ، چم طاق ، چم حیدر ، چم کهریز ، چم گاو ، چم علیشاه ، جعفر آباد و پر کستان تشکیل شده است .
دهستان زیر کوه
این دهستان در قسمت جنوب و غرب بخش باغبادران در دامنه کوه بیدگان واقع است ، موقعیت جغرافیایی این دهستان 51 درجه و 1دقیقه تا 51 درجه و 13دقیقه طول شرقی 32 درجه و 18دقیقه عرض شمالی می باشد و ارتفاع آن از سطح دریا 1875متر می باشد.مرکزیت این دهستان روستای کچوئیه بوده و شامل 11 روستا با نامهای : کچوئیه،هاردنگ،زمان آباد،خاک سفید ، شورجه ، چم آسمان ، لای بید ، حاجت آقا ، قلعه آقا ، کلیشاد رخ و رکن آباد می باشد .
دهستان چم رود
دهستان چم رود در مرکز بخش باغبادران و در حاشیه زاینده رود قرار گرفته است و نظریه اینکه رودخانه مذکور در مسیر خود در محدوده دهستان مذکور چم بسیاری پدید آورده است که آن را چم رود خوانده اند. این دهستان مذکور در موقعیت جغرافیایی 51 درجه و 2 دقیقه تا 51 درجه و 13دقیقه طول شرقی و 32 درجه و 22 دقیقه تا 32 درجه و 31 دقیقه عرض شمالی قرار دارد و ارتفاع آن از سطح دریا 1780متر می باشد . مرکز این دهستان روستای کرچکان می باشد و دیگر روستاهای آن عبارتند از : چم پیر ، مورکان ، برنجکان ، کته شور ، رحمت آباد ، همام،کرچکان،سعید آباد، دورک ، صادق آباد ، فتح آباد ، قلعه ترکی ، حاجی الوان ، خشوئیه ، رزد خشوئیه و آید و غمیش می باشند.
دهستان خرم رود
دهستان خرم رود که در مرکز شهرستان واقع است تا سال 1379 از 7 روستا تشکیل شده بود. این روستا ها عبارت بودند از: نو گوران،بیستجان،بابا شیخ علی ، مدیسه ، کله مسلمان ، کله مسیح و بهجت آباد ، لیکن از سال 1380و با یکپارچگی روستاهای بیستجان ، بابا شیخ علی ، کله مسیح و بهجت آباد و تبدیل آنها به شهر زاینده رود دهستان مذکور به شهر باغشاد و روستای مدیسه محدود گردید.
تقسیمات جغرافیایی بخش باغبادران
بخش باغبادران جلال و جلوه و نشاط و جاذبه ای دارد که در میان بخش ها و شهرستانهای ایران یگانه است .
این بخش نه به سبب زیبایی های طبیعی اش بلکه به دلیل داشتن مردمانی خوش دل و خوش گذران و مهذَب و با فرهنگ ، محیطی پر شکوه و با نشاط دارد ، چنانکه هیچ یک از بخش های دیگر واجد این شرایط نیستند .سرتاسر بخش باغبادران در کرانه رودخانه نشاط آور زاینده رود و تپه های طبیعی وزیبا قرار دارد، تپه هایی که انواع درختان جنگلی و انواع درختان میوه چون گوهرهای گرانبها بر تارک آن نشسته اند و جلوه گاه جمالی از طبیعت هستند که بیننده را مجذوب خود میسازد و او را متقاعد میکند که ، خداوند محبتی خاص به این منطقه وسکنه ی آن داشته که محیطی به این زیبایی و آب و هوایی سالم و دل انگیز به مردم آن ارزانی داشته است ونهایتا" برای آن بیننده خاطره ای فراموش نشدنی باقی خواهد گذاشت .
_ تصویر دره زیبای زاینده رود در حاشیه پل بتونی روستای چم طاق
این محیط وآب وهوا برای سکنه ی خوشبخت و خوش گذران این بخش یک زندگی رؤیایی را به وجود آورده است . با این مه توصیف ، این نکته را باید در نظر داشت که ، مردم این منطقه یکی از سخت کوش ترین مردمان ایران زمین هستند ، زیرا بخار نداشتن درآمدی که بتواند خانواده ی خود را اداره نمایند ، منطقه ی به این زیبایی و خانواده ی خود را رها میسازند و اکثرآنها خارج از زادگاه و دور از خانواده در شهرهای دیگر ایران ، ویا خارج از کشور در کشورهای حاشیه ی خلیج فارس در آمدی دست و پا می کنند تا بتوانند خانواده ی خود را اداره نمایند
بدون گفتگو در بین این مردم خانواده هایی وجود دارد که زندگی زشت و ناهنجاری دارند و نظیرهمه ی شهرها و بخشهای دیگر بینوایان و تهیدستانی هم وجود دارد .
اگر به آمار و ارقام های صنعتی توجه شود مشاهده میگردد ، در سرتاسر بخش باغبادران هیچگونه کارگاه ، کارخانه ، یا مؤسسات عام المنفعه و اشتغالزایی تأسیس نگردیده تا سکنه ی این منطقه به کار گمارده شوند و بتوانند خانواده خود را اداره نمایند ، به همین دلیل اکثر سکنه ی بخش باغبادران مجبورند محیط به این زیبایی و اصالت خانوادگی را رها سازند و به مهاجرت های بی رویه به نقاط دیگر دست بزنند .
آری، این بزرگترین معضل اجتماعی این منطقه است که موجب شده آمار نفوس این بخش سیر نزولی پیماید ، که از نظر عمران و پیشرفت ، زیان های جبران ناپذیری به دنبال داشته وخواهد داشت .
بر اساس نتایج سرشناری سال 1385 خورشیدی توسط مرکز آمار ایران جمعیت بخش باغبادران از 11843 خانوار تشکیل شده و 45957 نفر جمعیت را در خود جای داده است که این تعداد جمعیت 23215 نفر آنها مرد و 22742 نفر آن زن هستند .
از بین تعداد جمعیت زن ومرد 5862 نفر آنها بی سواد می باشند .
این بخش در نقاط شهری شامل دو شهر به نام های شهر چرمهین و شهر باغبادران است و در نقاط روستایی شامل سه دهستان به نام های دهستان زیرکوه ، دهستان چم رود و دهستان چم کوه میباشد . در این سه دهستان جمعا"37 روستا وجود دارد مرکز بخش باغبادران شهر باغبادران است که در ابتدای بخش واقع شده و در کیلومتر 60 جنوب غربی شهر اصفهان و در مسیر جاده اصفهان به شهرکرد قرار دارد.
در این قسمت به ذکر نام روستاهای حوزه ی استحفاظی سه دهستان میپردازیم :
:1- دهستان زیرکوه
دهستان زیرکوه از روستاهای چم آسمان ،شورجه، قلعه لایبید، حاجت اقا، قلعه آقا، کلیشادرخ، رکن آّباد، زمان آباد، کچوییه، قلعه پایین، هاردنگ و حسین آباد که یک مزرعه ی مسکونی میباشد تشکیل شده است.
مرکز دهستان زیرکوه روستای کچوییه میباشد که با مرکز بخش 9 کیلومتر فاصله دارد. براساس نتایج سرشماری سال 1385 خورشیدی مرکز آمار ایران جمعیت دهستان زیرکوه از 2620 خانوار تشکیل شده و10073 نفر جمعییت را در خود جای داده است که این تعداد جمعییت 5116 نفر از آنها مرد و4957 نفر آنها زن میباشد ، بین این تعداد جمعیت زن ومرد 1370 نفر آنها بیسواد هستند .
2-دهستان چم رود:
دهستان چم رود از روستاهای : همام، چم پیر،رحمت آباد ،مورکان ،کرچگان ،برنجگان ،سعیدآباد ،خشوییه ،زرد خشوییه ،کته شور،آیدغمیش ،حاجی الوان ،دورک ،صادق آباد ،قلعه ترکی و فتح آباد که یک مزرعه ی مسکونی است .مرکز دهستان چم رود روستای کرچگان است که با مرکز بخش 10 کیلومتر فاصله دارد . براساس نتایج سرشماری سال 1385 خورشیدی توسط مرکزآمار ایران جمعیت دهستان چم رود از 2178 خانوار تشکیل شده و 8422 نفر جمعیت را در خود جای داده است که این تعداد جمعیت 4315 نفر آنها مرد و 4107 نفر آنها زت میباشد ، بین این تعداد جمعیت زن ومرد 1193 نفر آنها بیسواد هستند .
3-دهستان چم کوه:
دهستان چم کوه از روستاهای:جعفرآباد،یال بلند ،چم علیشاه ،چم کهریز ،چم نور،پرکستان ،چم یوسفعلی ،چم طاق ،چم آقل و چم حیدر تشکیل شده است .
مرکز دهستان چم کوه روستای چم یوسفعلی میباشد که با مرکز بخش 34 کیلومتر فاصله دارد .
بر اساس نتایج سرشماری مرکز آمار ایران در سال 1385 خورشیدی ، جمعیت دهستان چم کوه از 1578 خانوار تشکیل شده و 6362 نفر جمعیت داشته است ، که از این تعداد جمعیت 3173 نفرآنها مرد و 3189 نفر آنها زن هستند، بین این تعداد جمعیت زن ومرد 1102 نفر آنها بیسواد میباشد.
. تا سال 1345 خورشیدی بخش باغبادران یکی از نقاط شهری اصفهان و بخش 9 محسوب میشده است
ابن حُوقَل در کتاب صورت الارض نوشته بوده است :
از پل کله تا پل زمان خان به طول 60 کیلومتر لنجان علیاء نامیده شده است. حوزه استحفاظی بلوک آیدغمیش در آن زمان از روستای کله مسلمان شروع میشده و تا روستای چم خرم ادامه داشته است .
از سال 1345 خورشیدی بلوک آیدغمیش جزو شهرستان لنجان شده است و از شرق حوزه ی استحفاظی این بلوک روستاهای : کله مسلمان، کله مسیح، بهجت آباد، باغشا، مدیسه، نوگوران جدا شده و ضمیمه ی شهرستان لنجان شده واز غرب حوزه ی استحفاظی آن روستاهای چم نارو چم خرم جدا شده است و ضمیمه ی شهرستان سامان در استان چهارمحال و بختیاری گردیده اند.
جدا شدن روستاهای ذکر شده از بدنه حوزه ی استحفاظی این بخش موجب گردیده شاخص آمار و نفوس آن پایین آید وبه همین علت لطمات بزرگی در تمامی زمینه های پیشرفت به این منطقه وارد آورده است .
طبق مصوبه شماره ی 630 ت 49396 / 1368-85-14 هییت محترم دولت جمهوری اسلامی ایران بلوک آیدغمیش به بخش تبدیل شد وبخش باغبادران نام گرفته واولین بخشدار آقای غلامرضا فرهمند بوده است .
زمین شناسی منطقه باغبادران
زمین شناسی وزمین ساخت کلی منطقه باغبادران
ازنظرکلی زمین شناسی این منطقه جزء زون ( (zone سنندج – سیرجان میباشد، این ناحیه در امتداد سلسله جبال زاگرس قرار گرفته و جزء ایران مرکزی به حساب می آید، واز دیدگاه تکتونیک صفحه ای زون سنندج – سیرجان حاشیه مغرب صفحه ایران مرکزی ودر قسمت غرب استان اصفهان را تشکیل میدهد که پوسته اقیانوسی دریای تتیس جوان در اثر فرورانش به زیر ایران مرکزی بیشترین فشار را به این منطقه آورده است.
منطقه مزبور جزء یکی ازفعالترین زونهای تکتوتیکی ایران به شمار میرود که فازهای تکتونیکی زیاد و مختلفی را اکثرا فاز های آلپی را تحمل کرده وگفته می شود فعالییت ماگمایی آتدزیت های ژوراسیک نیز حاصل این فرورانش است.
به لحاظ قرار گرفتن در بخش میانی زون سنندج – سیرجان دارای همان ویژگی این زون زمین ساختی است که تاکنون 6 فاز کوهزایی را تحمل نموده که اهم آنها شامل فاز کوهزایی کاتانگایی است . که بر رسوبات قدیمی و پی سنگ پرکامبرین در اعماق زیاد منطقه ودر بخشهای سطحی نواحی شمال اهمییت زیر بنایی دارد.
در بین ژوراسیک و کرتاسه فاز کوهزایی دیگری است که بیشتر جنبه خشکی زایی داشته واهمییت خاصی دارد را در ساخت رسوبات کف بستر سفره های آبدار دارا میباشد.
در اواخر کرتاسه یک فاز کوهزایی وجود داشته که باعث بالا آمدن منطقه و بقیه آن به چند حوضه جداگانه شده، بالاخره دردوره میوسن یک فاز چهره ساز منطقه که اهمییت زیادتری دارد مورد توجه می باشد، ودر واقع این فاز کل مسایل تکتونیکی منطقه را سبب شده است.
چینه شناسی وسنگ شناسی ناحیه ای
1-دوره پرمین
قدیمیترین تشکیلات زمین شناسی منطقه به صورت صخره کوههایی درسمت شمال غربی منطقه باغبادران رخنمون دارد که به صورت باریکه ای با ارتفاع حدود 2000 متربا جهت شمال غربی – جنوب شرقی امتداد دارند، که تشکیلات آن از نوع سنگهای آهکی به رنگهای زرد تیره تا سفید می باشد و حاوی بقایای فسیل های گیاهی وحیوانات ریز دریایی است، که مربوط به دوره پرمین است و در بعضی نقاط مانند خشوییه ، ملک آباد رخساره های آهکی همراه با فسیلهای مرجانی دیده میشود و دربقیه مناطق با اینکه توسط آبرفتهایی پوشیده می شود ، گاهی بصورت رخنمونهایی بیرون زدگی دارد که نمونه آن در اطراف روستای هاردنگ ظاهر شده است.
2 – دوره ژوراسیک
از نظر چینه شناسی و تشکیلات زمین ساختی ته نشینهای ژوراسیک در کوههای اطراف منطقه به خوبی مشاهده شده است .وتشکیلات وصخره سنگهای ژوراسیک در شمال وجنوب غرب زاینده رود و در شمال غربمنطقه به خوبی نمایان هستند که بیشتر شامل شیلهای سیاه رنگ متورق آمونیتدار هستند ، تشکیل شده اند .
درون تشکیلات وسنگهای ژوراسیک عدسیهای آهکی و توده های آندزیتی وجود دارد .در شیل های ژوراسیک آثاری ازفلودومیا (flodomia) (terygonia)تری گونیا
(belemnites) بلمنیتها
وقطعات مختلفی از گیاهان فسیلی نیز پیدا کرده اند در این منطقه ماسه سنگها و کنگلومراها بر روی طبقات شیلی چیزی عادی بوده به وفور در شمال زاینده رود رخنمون دارد.
سنگهای آهکی در حالت کلی (Olitic) هستند، این آهکها با منشاء آلی فسیلی از انواع آهکهای اوربیتولین دار وبقایای آبزیان ریز وجلبکها است، که به صورت برآمدگیهای تیز به خوبی گونه هایی از Clypene.SP، Nautilocolina.SP ،Textularids دارای آثارو نقش و نگار به جای مانده ازآنها می باشد که می توان سن آنها را از نظر زمین شناسی باز شناخت.
سنگهای آتشفشانی آندزیتی بصورت عمده ای در قسمتهای بالای سنگهای شیلی قرار دارند که به در جنوب دره زاینده رود و در شرق وشمال غرب کوه پیر شمع الدین رخنمون دارند .در سراشیبی کوه شاهلرا (نزدیک گردنه رخ) حدود 10 متر از رادیو لارایت ها وسنگهای آهکی در روی قسمت بیرونی ولکانیک سنگهای شیلی ژوراسیک رخنمون دارند وتنها محلی که رسوبات ژوراسیک رامیتوان به طور کلی مشاهده کرد گردنه رخ است .
بطور کلی نهشته های ژوراسیک در منطقه از نظر سنگ کف ، سفره های آب زیر زمینی وجریانهای تحت الارضی اهمیت ویژهای دارند.
3 – دوره کرتاسه
فاز کوهزایی لارامید (Laramid) در اواخر کرتاسه باعث پسروی دریا وایجاد فعالییت ماگمایی در حقیقت پیامد ناگهانی این فاز است. ستگهای آذرین به صورت آندزیت به طور گسترده در شمال گردنه رخ بیرون زدگی دارند و بر روی سنگهای آتشفشانی فوق الذکر رسوبات دوران سوم، ملاحظه نمیشود.درغرب گردنه رخ رسوبات کنگلومرایی وآهکهای روشن همراه با نولومیت فراوان دیده میشود که سن آنها مربوط به دوره اِیوسن است، همچنین از این رسوبات قسمتی نیز در جنوب غربی چرمهین ودر امتداد تراستThrust) ) بزرگ بخصوص کوه بیدکان رخنمون دارد.
فسیلهای اوربیتولین در ژوراسیک زیرین ظاهر شده ودر کرتاسه رو به ازدیاد می گذارد. اوربیتولین هایی که در کرتاسه زیرین دیده میشود ، کوچک وکمتر از یک سانتیمتر می باشد. در صورتی گه اوربیتولین های آشکوب سنومانیَن بزرگترند وقد آنها تا 5 سانتی متر نیز میرسد.
دراین دوره ( کرتاسه ) هیچ یک از صخره های منطقه جوانتر از بخش « Aptian »نیست و صخره های شناخته شده شامل هزار متر از کربنات ، دتراتال ته نشین شده هستند که لایه آن از 5 تا 50 متر شمالی ماسه های قرمز و سنگهای آهکی به هم چسبیده است که به صورت نامرتبی برتشکیلات شیلی ژوراسیک فشار می آورد. و یکی از مشخصات مهم لیتولوژی این ناحیه وجود ماسه سنگ قرمز است، که ضخامت آنها ناحیه به ناحیه کمتر وکمتر می شود و هرچه به سمت جنوب برویم حدود 5 نتر در لبه های شیب دار قسمت شاهلرا ( نزدیک گردنه رخ ) می باشد ، واز این نقطه به بعد بتدریج به سنت مناطق جنوبی در زیر سنگهای آهکی کم وکم تر می شوند .
از 200 تا 500 متر ضخامت آن از رنگ تیره تا خاکستری روشن تکه های ضخیم لایه های متبلور ( کریستالی ) سنگهای آهکی اوربیتولین دار همراه طبقات شنی، آهکی واوولیتیک ( Olitic ) آهکی قسمت بالایی شامل فسیلهای ( Orbitolina Kurdica،Iraqia.Conica O.eF ،Cuneoline، Nazzazato) می باشد که متعلق به بخش« Aptain » می باشد. از این محل به سمت جنوب غربی وشمال غربی روستای هاردنگ ، سنگهای آهکی شامل اوربیتولین های خرد شده و برش داده شده اند که بر روی تشکیلات شیلی و ژوراسیک و سنگهای آتشفشانی قرا گرفته وآنها را پوشانیده اند.
بطورکلی میتوان نتیجه گرفت که پیشروی دریای کرتاسه در روی یک دشت ناهمواری انجام گرفته است حدود زیرین و رویین زمین های گل سفیدی ته نشینهای دریایی دوره کرتاسه روی تشکیلات مردابی و خشکی اواخر دوره ژوراسیک قرار گرفته اند. بنابر این حد زیرین زمین های کرتاسه تشکیلات خشکی یعنی پسروی دریای اواخر دوره ژوراسیک می باشد و همچنین چون در آخر دوره کرتاسه تشکیلات خشکی جانشین ته نشینهای دریایی می گردند بنابراین حد زیرین زمینهای گل سفیدی نیزتشکیلات خشکی می باشد،
که در نتیجه عقب نشینی دریای اواخر دوره کرتاسه بجای گذاشته شده است.
بطور کلی می توان گفت که دوره کرتاسه یک دوره رسوبی را تشکیل می دهد بدین معنی که ته نشینهای دریایی این دوره بین دو موقعییت خشکی قرار گرفته اند و گرچه بیشتر ته نشینهای دوره کرتاسه از گل سفید تشکیل یافته ، ولی ته نشینهای گل رس ، آهک ،ماسه و مارن وجود دارد.
4 – دوره ایوسن
تشکیلات این دوره در قسمت جنوب غربی در معرض دیدهستند که از کنگلومرا و سنگهای آهکی به ضخامت 100 تا 200 متر در سمت جنوبی کوه پنجه و کوه شاهلرا رخنمون دارند. و قسمتهای پایینی تشکیلات دوره کرتاسه با ضخامت 50 تا300 متر توسط کنگلومرا با سنگهای آهکی متوسط سیمانی به هم چسبیده شده اند ، پوشانیده شده که شامل مارن وسنگهای آهکی مارنی قسمت زیرین ایوسن است.
در جهت شمال ونزدیک گردنه رخ ، گنگلومراهایی از تکه سنگهای آهکی ، که از ارتفاعات جدا شده و به اندازه یک سر هستند توسط شن های قرمز با مواد سیمانی به هم چسبیده اند و روی تشکیلات ژوراسیک را پوشانده است.
5 – دوره کواترنری
رسوبات دوران چهارم یا عهد حاضر در تمامی ویا قسمت عمده ای از منطقه گسترشدارند که به علت مساعد بودن و نیز آب فراوان مورد استفاده کشاورزی قرار گرفته ، مزارع مختلف را تشکیل می دهند.
در اطراف زاینده رود و دردامنه ارتفاعات منطقه رسوبات دوران چهارم تشکیل تراسهایی را می دهد این تراسها در مجموع شامل تراسهای قدیمی Qti و تراسهای جوان که در بین آنها بصورت تراسهای زاینده رود تفکیک شده است.
در جنوب و جنوب غربی چرمهین وکچوییه و در محور دشتها و خط القعر بصورت رسوبات دانه ریز و یا تراسهای جوان دیده می شوند.
بطور کلی رسوبات دوره کواترنری در منطقه به خوبی گسترش یافته است وقسمتهای وسطی ( Fluvial ) می تواند به سه بخش زیرین تقسیم گردد ، که عبارتند از :
_ رسوبات تراسهای قدیمی ( Qt 1) مسطح ، این سطوح صاف در ارتفاعات بالا وبه قطر 100 تا 150 متر پیدا شده اند که کنگلومراها و تکه سنگهای آهکی و قلوه سنگهایی از انواع قدیمی تر را تشکیل می دهند ، وآنها مستقیما" روی انواع تشکیلات دوره ترشیاری ومزوزوییک قرار گرفته اند.
_رسوبات وتراسهای تقریبا" نیمه جدید این رسوبات به مقدار زیادی وجود دارند وآنها لایه های کنگلومرایی وطبقات مارنهای شنی به ضخامت حدود 80 تا 100 متر مواد تشکیل دهنده کنگلومراهای نسبتا" کوچک هستند و بیشتر شامل قلوه سنگهای گرد آهکی ، شنها وغیره هست که این رسوبات روی طبقات ترشیاری ومزو زوییک وسایر رسوبات قدیمی تر، مسطح قرار گرفته اند.
رسوبات قدیمی زاینده رود شامل تشکیلات مارن ، کنگلومرا مواد شیلی ( Argillacoas ) است که در بر دارنده کوارتز و رگه های سنگی است.
_و بالاخره ته نشینهای جدید هستند که در قسمتهای پهناور رودخانه زاینده رود از یکی دو مواد نرم رسی ویا کنگلومرایی زبرکه سست هستند و استحکامی ندارند ، تشکیل شده اند ، این رسوبات توسط گل و لایی کشاورزی پوشانده شده اند ، و برای کشت و کار بسیار حاصلخیزند ودر طرفین رودخانه زاینده رود و تنها تا شعاع چند صد متر این گل و لایی برجای گذاشته شده است که با علامت ( QA12 ) ، نشان داده شده است.« نقشه زمین شناسی »
وضع فرهنگ ، آداب ، رسوم و سنن مردم منطقه باغبادران
مراسم دید وبازدید عید نوروز
در ایام تعطیلات عید نوروز دید وبازدید عید به این طریق انجام می شد که کوچکترهای فامیل به دیدن بزرگرهای فامیل میرفتند سپس فامیلها دسته جمعی به دیدن شخصیتهای بزرگ ، ریش سفیدان وبزرگان قوم می رفتند . بازدید عید را واجب می دانسند . درایّام عید نوروز مادر بزرگ و پدربزرگها به فرزندان ونواده ها عیدی می دادند ، بچه ها با تخم مرغ رنگ شده تخم مرغ جنگی می کردند .
در آن زمان امامزاده شاهزاده ابراهیم دارای حیاط و محوطه وسیعی با دیوار ودرب بود واز هر نظر محفوظ ، از روز عید نوروز تا سیزده بعد از عید همه روزه عصرها اکثر زنها و دخترهای باغبادرانی در حیاط امامزاده جمع می شدند ، ضمن زیارت حرم امامزاده دید و بازدید عید نیز انجام می شد . متولّی امامزاده که اورا زن آقا صدا می زدند دم درب امامزاده می نشست وحتی از ورود پسر بچه های کوچک به محوطه امامزاده جلوگیری می نمود . در حال حاضر از آن محوطه و دیوار ودرب اثری باقی نمانده است .
مراسم عروسی
رسم ازدواج
انتخاب همسر – خواستگاری – ملاک های ازدواج در گذشته و حال – همسر یابی مادران و فرزندان پسر خانواده – قباله برون – شیرینی خوری – تعیین روز عقد و رسوم مربوطه – سفره عقد و آداب آن – جازی برون و جازی (جهیزیه) آدم طلبون (دعوت از اقوام و …)حنا بندان و آداب آن – حمام رفتن عروس و داماد – سرحنایی و سراسفندی – نقش دلاک محل در مراسم عروسی – چاشته برون – دست بوس رفتن داماد – پاگشایی – دندون رنج – مراسم روز سوم و بعضا بندور تخت – گفتنی های عروس و خارسو – بچه دار شدن و تولد فرزند – (نوه)- سیسمونی – حرف و حدیث های مخصوص دوره بارداری و جنس فرزند – – زایمان و تولد فرزند – ؟ برای نوزاد – اسم گزاری – حموم دهم – شیردادن – غذاخوردن بچه – شیر برداشتن – باورهای مردم در خصوص تولد تاشیر برداشتن
در باغبادران مراسم عروسی شامل چند مرحله است :شیرینی خوران ، بله بران ، عروس بران ، پشت حجله
ا – بله بران یا به زبان محلی شیرنی خوران دزدکی : ابتدا پدر و مادر داماد محرمانه منزل پدرمی روند ودر مورد وصلت با دختر مورد نظرشان و مادر دختر به صحبت می نشینند ، اگر توافق نمودند در مورد مقدار مهریه قرار دادی می نویسند و داماد امضاء می کند سپس به پدر و مادر داماد مقدار کمی شیرینی دهند ، به این مرحله از خواستگاری شیرینی خوران دزدکی می گویند .
2 – شیرینی خورانی که رسما انجام میگیرد :
طبق قرار قبلی فامیلهای درجه اول داماد دسته جمعی به منزل عروس میروند ، در آنجا رسما از آنها پذیرایی می شود ، فردای آن روز خانواده عروس به اندازه توان مالی خود برای فامیل درجه اول داماد تعدادی کاسه نبات ، شاخه نبات ، شیرینی و لباس می برد . داماد نیز جای این شیرینی برای عروس مقداری طلا آلات و لباس و شیرینی می برد و قرار می گذارند چه زمانی عقد و عروسی انجام گیرد که درتقویمهای منجّمی ساعت خوش باشد .
3 – عقدکنان
روز عقدکنان از فامیل و دوستان دعوت به عمل می آید ، مجلس عقد زنانه منزل عروس و مردانه منزل داماد برگزار می گردد .از نیهنانان با شیرینی ، شربت و میوه پذیرایی می شود .سر دفتر ثبت ازدواج منزل داماد حاضر می شود واز داماد وکالت می گیرد تا دختر را به عقد او در آورد ، سپس به اتفاق داماد وکالت می گیرد تا دختر را به عقد او در آورد ، سپس به اتفاق داماد و پدر و مادر او به خانه عروس می روند و صیغه عقد جاری می شود .
در مدت زمانی که صیغه عقد توسط سر دفتر ثبت ازدواج جاری می شود زنها و یا دختران به سر عروس قند میسایند .
4 - جهیزیه بان
دریافت شیر بهاء از داماد در باغبادران مرسوم نیست و خانواده عروس سعی می کنند حد اکثر کوشش را بنمایند تا جهیزیّه کاملیبه اندازه توان مالی که دارند به دخترشان بدهند . جهیزیّه عروس شامل کلیه اثاثیه و لوازمی است که یک خانواده به آن احتیاج دارد . بعضی از دامادها که توان مالی دارند جهت کمک به جهیزیّه عروس تعدادی از لوازم سنگین قیمت را خریداری می نمایند . دوالی سه روز از جهیزیّه بران مرسوم است مادر عروس تمامی جهیزیّه را در اتاقی به نمایش می گذارد تا زنهای فامیل و دوستان از جهیزیّه دیدن کنند تا اگر نواقصاتی یا کمبودی مشاهده کردند برطرف شود .دو روز قبل از عروس بران جهیزیّه توسط شخص مورد اعتمادی صورت برداری می شود و داماد ذیل صورت جهیزیّه را امضاء می کند ، سپس جهیزیّه را به خانه داماد می آورند ، بعد از آن عروس و فامیل درجه یک او با همفکری و همیاری یکدیگر در خانه داماد جهیزیّه را در جاهای مخصوص خود قرار می دهند .
5 – عروس بران
در زمان قدیم باغبادرانی ها مراسم عروسی را در سه شب برگذار می کردند ، که عبارت بود از : جارزنان ، حنابندان و عروس برا
شب جار زنان :
در شب جارزنان از فامیلهای نزدیک داماد دعوت به عمل می آمد ، پس از صرف شام جهت بهتربرگذار نمودن مراسم عروسی برنامه ریزی می کردند و هر یک از فامیل مسوؤلیتی را جهت اجرای مراسم عروسی بر عهده می گرفت .
شب حنابندان :
در شب حنابندان از دوستان و کلیه فامیل دعوت به عمل می آمد و پس از صرف شام از خانه عروس طی مراسم مخصوصی حنای آماده خانواده عروس و داماد برای یکدیگر شیرینی شب چله می بردند و شیرینی شب چله عبارت بود از مقداری طلا آلات ، لباس ، شیرینی ، میوه و آجیل که توسط خانواده داماد به خانه عروس میبردند . متقابلا از طرف خانواده عروس برای داماد شیرینی و آجیل ومیوه می آوردند .
در فصل زمستان اکثر جوانهای باغبادرانی به ورزشها و بازیهای دسته جمعی مشغول بودند بدین جهت تمامی آنها مردانی سالم ، با نشاط و قوی بودند و عمر زیادی می کردند . نام بازیهای گروهی : به زبان محلّی : عمو زنجیر باف ، ، هفت سنگ ، توپ بازی ، الختر بازی ، کشتی ، قایم موشک بازی ، کوهنوردی ، راهپیمایی وبازی ها و سرگرمی ها در گذشته و حال
وق و پل – خردزد بگیر – شنبه برو بیا – مول قلمی – اختول (لی لی ) ریگ دبه ی – تسمه بازی
بازیهای انفرادی : کشتی – گردو تیری – سیخ است یا گنبد – نون بیار کباب ببر – ارباب و رعیتی – چفت بکشی – چنجولی (تاب) تخم شکنی – دو – مچ اندازی – قمار بازی بدون پول – دوز بازی .... بود .
_ نمونه ای از بازی چوب و پل بازی کودکان و نوجوانان باغبادران
در حال حاضر به علت بی توجهی به جوانان هیچ کدام از این ورزشها بین جوانان مرسوم نیست و زندگی جوانان شکل دیگری به خود گرفته است . هیچکدام به فکر بازی یا فعّالیتهای دسته جمعی نیستند ، بدین جهت سلامتی از جامعه رخت بر بسته است.
سکنه باغبادران اولین روز شنبه هر سال نو ، شنبه گردش می رفتند .شنبه گردش اینگونه برگزار می شده است که تمامی خانوارهای باغبادرانی عصر روز شنبه اول سال برای گردش به صحرا و کنار رودخانه زاینده رود می رفتند و هر کدام چندین کلوخ داخل رودخانه می انداختند و این جملات را تکرار می کردند ، غم برو ، شادی بیا ، محنت برو ، روزی بیا ، بعد از اجرای این مراسم بساط چای و آجیل و شیرینی کنار زاینده رود پهن می شد و بچه ها به جست وخیز مشغول می شدند .
روز سیزدهم نوروز هرسال تمامی سکنه باغبادران صبح تا بعداز ظهر را در باغهای زیبا و مزارع این منطقه سپری می نمودند و عصر دسته جمعی به ساحل زاینده رود می رفتند . سبزه هایی را که برای سال نو سبز کرده بودند را با خود می آوردند و داخل آب رود خانه می انداختند و این جملات را تکرار می کردند :ای آب روان ، رنجوری ، گرفتاری و غمهای مرا بردار و سبزی و شادابی و خوشحالی برای من بیاور . با اجرای این مراسم وز سیزده عید رسما بِدر شده بود ( بِدر زبان محلی است و به معنای بیرون شدن است ) دخترها سبزه گره می زدند و می گفتند : سال دیگر ، سیزده بدر ، خانه شوهر ، بچه بغل ، مادرها نیز مشغول چیدن بوته که تازه از خاک بیرون آمده بود می شدند . متأسّفانه چندین سال است که براثر سوء مدیریت مسوؤلین این شهر و تبلیغات اشخاص سود جو ویلا سازی رایج گشته و با احداث این ویلاها ساحل زیبای زاینده رود مسدود گشته و برای سکنه شهر باغبادران استفاده از این طبیعت زیبا و خدادادی و برگزاری مراسم آباء و اجدادی غیر ممکن گردیده است .
زنده رودت تا ابد جاوید بادا شهر باغ ، نوروز باغبادران در شعر خانم مریم جلالی
زنده رودت تا ابد جاوید بادا شهر باغ
پر گهر از تابش خورشید بادا شهر باغ
باغ های با صفایت شهر من سرسبزتر
پاکی ات پیوسته در تجدید بادا شهر باغ
صحن بستانت پر از عطر گل یاس سپید
آنکه بلبل بر رخش خندید بادا شهر باغ
میرسد نوروز و رشک باغ جنت می شوی
هر زمانت شاد و خوش چون عید بادا شهر باغ
شهرشاعر پرورم باید که غوغایی کنی
برتوازخلق جهان تمجید بادا شهر باغ
مردمت روشن تر از صبح سپید دوستی
سینه هاشان خانه ی امید بادا شهر باغ
ازیقین سرشار و پیروزی قرین راهشان
دور از آنها سایه ی تردید بادا شهر باغ
کوچه هایت شهرمن هرگز مبادا سوت وکور
شاد و خوش در سایه ساربید بادا شهر باغ
می سپارم سربه راهت تحفه ام ناقابل است
زنده رودت تا ابد جاوید بادا شهر باغ
شاعر : مریم جلالی باغبادران مدیر مسئول انجمن ادبی شیدای باغبادران
شعری در وصف شهر باغبادران
اگر داری سر سودای ما در باغباداران
گذر کن یک زمان برشهر ما در باغباداران
نباشد در جهان هرگز چنین آب و هوایی خوش
بیا بنگر نسیم دلگشا در باغباداران
جوانانش همه خوش طبع و خوش ألفاظ وخوش طینت
اگر اهل دلی خواهی وفا در باغباداران
درون شهر ما بنگر یکی بازار می باشد
بود جنس تمام شهرها در باغباداران
در آن بازار دلکش ، ده نفر قنّاد خوش منظر
که شیرینی بسازد تحفه ها در باغباداران
تعجب داری ار بینی به دکان های قنّادی
شود بسته نبات شاخه ها در باغباداران
به صحرا و به باغاتش گذر کن تا شوی خرّم
نماند در دلت غم روزها در باغباداران
درخت باغ هایش از به و سیب وگلابی بین
از آن بهتر هزاران میوه در باغباداران
به فصل میوه اش از سیب و زردآلو وآلوچه
ببین با چشم دل صنع خدا در باغباداران
کنارش زنده رود اصفهان چون چشمه ی حیوان
اگر عمربقاء خواهی بیا در باغباداران
برنج صدری آن بوی عنبر می کند ارزان
تو گویی رسته لعل پر بها در باغباداران
هم از گل های گوناگون کنار جویبارانش
تماشا کن به گلشن ها ، صفا در باغباداران
خصوصا" آخر اسفند ماه و فصل فروردین
که هر دم میوزد باد صبا در باغباداران
ز بوی بیدمشک اندر طرب آید دل مردم
چمّان صف صف به طرف باغها در باغباداران
که ناگه مژده آید ، عید مولود علی آمد
به وجد آرد ز شادی روح را در باغباداران
یکی گوید خبر کن مطربان را اندر این موسم
که بنوازد چنگ و تار در باغباداران
که باشد باغباداران بهشت عالی لنجان
ببین لنجان علیاء را جلا در باغباداران
دریغا کاندر این جنّت نگشتم شادمان یکدم
به سر بردم به فرقت عمر را در باغباداران
شب و روز از فراق یار کردم ناله وافغان
به جامم جای می خون شد چرا در باغباداران
الا یا ایّها السّاقی بیاور زان می باقی
که دانم عاقبت گردم فنا در باغباداران
دو چشمت روز و شب بر درگه یار است، (رضوانی)
که شاید در نظر آرد تو را در باغباداران
زنده یاد ملا عوضعلی رضوانی باغبادرانی
شعری در وصف باغبادران اثر زنده یاد منصور امینی باغبادرانی:
بهشت روی زمین شهر باغبدرانست
که در طبیعت ، چون رونوشت رضوانست
صبا به خاک سکندر رسان پیام مرا
که زنده رود در این شهر آب حیوانست
در این دیار به هر سو نگاه بر فکنی
رواق منظر چشم تو باغ و بستانست
خدا به کوه و در و دشت ما به فصل بهار
کشیده نقش و نگاری که عقل حیرانست
درخت گردو و بید و چنار و کاج در آن
نموده سجده به خاک و سرش به کیوان است
به شاخسار ، شلیلش ، به ساق شبرنگش
هزار و قمری و تیهو ، همی غزلخوان است
مدد نماید اگر باد ، باغ سیب و بهش
به دودزای سپاهان عبیر افشان است
به مردمش هنه فرهنگ می تراود و علم
زنش فرشته و مردش تمام انسان است
دیار ماست نه تنها قرین چهار محال
که نور چشم سپاهان و قلب لنجانست
برو به قلعه کافر که هست آتشگاه
و یادواره زرتشت و برج ایمانست
سمندگان که تو وشمندجان کنی نامش
نشان قدمت و آثاری از نیاکان است
بگیر همتی از شاهزاده ابراهیم (ع)
که حامی تو اسلام و دین وقرآن است
نخست جار و سپس دار شرط زندگی است اگر چه حب وطن هم به حکم ایمانست
بود بهشت برین زادگاه تو« منصور»
ولی دریغ که همسایه سپاهانست
بسته گردشگری منطقه باغبادران
نویسنده : مسعود فتحی باغبادرانی
.
the torist information of baghbadoran
بنام نقش بند صفحه خاک
بسته گردشگری منطقه باغبادران
بخش باغبادران با مرکزیت شهر باغبادران در 60 کیلو متری جنوب غربی شهر اصفهان قرار گرفته و از لحاظ تقسیمات کشوری یکی از دو بخش شهرستان لنجان میباشد.
بخش باغبادران در قسمت شهری دارای دو شهر با نامهای باغبادران و چرمهین و در قسمت روستایی دارای 37روستا است که در سه دهستان این بخش که عبارتند از : دهستان چم رود با مرکزیت روستای کرچگان، دهستان چم کوه با مرکزیت روستای چم یوسفعلی و دهستان زیر کوه با مرکزیت روستای کچوئیه پراکنده میباشند. از 37 روستای موجود در بخش باغبادران تعداد 20 عدد از آنها در ساحل رودخانه زاینده رود قرار گرفته اند . لازم به ذکر است که رودخانه زاینده رود از سد چادگان یا سد زاینده رود تا منتهی الیه غربی بخش باغبادران یعنی روستای چم طاق مسیری بالغ بر 74 کیلومتر را با پیچ و خم های بسیار زیاد طی میکند و در طول 37 کیلومتر بعدی نیز میهمان یا شاید با عنوانی بهتر میزبان بخش باغبادران است.طبیعی است با وجود جاری بودن رودخانه زاینده رود با این طول در بخش باغبادران جاذبه های گردشگری طبیعی یا اکوتوریستی فراوانی به وجود می آید که در طول این مسیر و 20 روستای واقع در ساحل رودخانه زاینده رود پراکنده هستند و در واقع این رودخانه زاینده رود است که از دیر باز باعث تداوم حیات در این روستا ها و شهر باغبادران شده است . 16 روستای دیگر بخش باغبادران که اغلب آنها در دهستان زیر کوه هستند عبارتند از چند روستای پایکوهی واقع در دامنه جنوبی کوه پیر شمع الدین که بزرگترینشان روستای کلیشاد رخ است ، روستاهای کچوئیه ، هاردنگ ، زمان آباد و شورجه در قسمت شرقی بخش باغبادران ، روستاهای حاجی الوان و قلعه ترکی در ساحل شمالی رودخانه زاینده رود واقع در صحرای طبس باغبادران و چند روستای پراکنده دیگر . در این نوشته سعی شده است حدالامکان تمامی جاذبه های گردشگری باغبادران ذکر شود و محور های گردشگری منطقه را طبق تقسیم بندی اینجانب بیان خواهم کرد.
محور گردشگری رودخانه زاینده رود
همانطور که گفته شد رودخانه زاینده رود در طول 37 کیلومتر در بخش باغبادران جریان دارد که در طول این مسیر 20 روستا و خود شهر باغبادران در کنار ان آرام گرفته اند این روستاها که هر بیست تای آنها در دو دهستان چم رود و چم کوه قرار دارند به ترتیب عبارتند از : روستای چم آسمان ، شهر باغبادران ، روستاهای چم پیر ، مورکان،ُ سعید آباد ، کرچگان ، برنجگان ، صادق آباد ، کته شور ، دورک ،خشوئیه ،آیدغمیش ، زرد خشوئیه و پرکستان در دهستان چم رود ، روستاهای چم علیشاه ، چم آغل ، چم کهریز،چم نور، چم یوسف علی ، چم حیدر چم طاق در دهستان چم کوه .
جاذبه های گردشگری این مسیر گردشگری از این قرارند:
از ابتدای مسیر در صورتی که ورود به بخش باغبادران از سمت روستای نوگوران صورت پذیرد در این روستا که جزء روستاهای بخش باغبادران نیست میتوان از مکانهایی مانند پل کله ( تاریخی) و طبیعت منطقه استفاده کرد همچنین روستای تاریخی مدیسه که زادگاه مرحوم آیت الله سید ابوالحسن مدیسه ای مشهور به اصفهانی است دارای محله قدیمی و برجک و قلعه ای کوچک میباشد که در کنار نوگوران قرار دارد .
— این منطقه برای توقف صبحانه مناسب میباشد و در صورت وجود جمعیت کمتر از 40 نفر میتوان از کافه ای که در ضلع شرقی پل کله قرار دارد استفاده کرد .
پس از آن از پشت روستای نوگوران توسط جاده ای آسفالت از نوگوران میگذریم و وارد بخش باغبادران میشویم نرسیده به شهر باغبادران چند نقطه گردشگری وجود دارد که عبارتند از سد چم آسمان ، استودان و سنگ نگاره های باغبادران و جاذبه اکوتوریستی حاصل شده از پیچ رودخانه در محل صحرای گدستان و سد چم آسمان مدت توقف در این مکان را همراه با توضیحات تکمیلی میتوان حدود 1ساعت و نیم تخمین زد که تصمیم گیری توقف در این مکان بر عهده ریاست کاروان است.
پس از عبور از این محوطه وارد محوطه مسکونی شهر باغبادران میشویم که شامل توقف گاههای زیر میباشد :
محور تاریخی قلعه چهار برج که پیشنهاد میشود با پای پیاده طی شود و پس از عبود از کوچه ها و از زیر دالانی ها وارد قلعه تاریخی چهار برج باغبادران میشویم ( حدود 45 دقیقه توقف و بازدید) و پس از بازگشت در صورت توافق گروه تا کنار رودخانه از مسیر دالانی دروازه بشمگان پیاده روی میکنیم و به محوطه پل ( جدید الاحداث) وشمندجان میرویم و پس از چند دقیقه ای توقف ادامه مسیر را پی میگیریم . سایر دیدنی های شهر باغبادران عبارتند از : کتابخانه و منزل استاد منصور امینی باغبادرانی ، نارون کهن سال حبیب خان و انجیر کهن ( انجیر چی ) و همچنین سایر مسیرهای ساحلی .
پس از باغبادران و گذر از روستای چم پیر وارد روستای مورکان میشویم موزه دکتر ریحان صفوی واقع در محله رحمت آباد مورکان و دو برج کبوتر و طبیعت مورکان جاذبه های گردشگری و اکوتوریسمی این روستا هستند.در جنوب روستای مورکان و در دامنه کوه پیر شمع الدین روستای همام با دو چنار کهن سال قرار دارد . همچنین در ساحل شمالی رودخانه و شمال غربی مورکان روستای سعید آباد قرار دارد با زیارتگاه قرآن دست خط حضرت علی (ع) و طبیعت ساحلی.
کوه پیر شمع الدین : پس از گذر از این دو روستا جاده ای خاکی ما را به محل چشمه و کوه پیر شمع الدین رهنمون میشود که برای علاقه مندان به زمین شناسی ( به علت وجود فسیل های دوره کرتاسه) کوه نوردی ، کوه گشت و طبیعت بکر کوهستان و همچنین علاقه مندان به جمع آوری گیاهان کوهی و فسیل است .روستای کرچگان میتواند توقف گاه بعدی ما باشد با طبیعت ساحلی زیبا برج کبوتر و قلعه .
پس از گذر از روستای کرچگان و مشاهده طبیعت زیبای منطقه به روستاهای دورک ، کته شور ، صادق اباد در ساحل شمالی رودخانه و برنجگان در ساحل جنوبی رودخانه میرسیم که چسبیده بهم هستند ولی توقف گاه مناسبی ندارند.
روستای خشوئیه : این روستا پس از برنجگان در ساحل جنوبی رودخانه قرار دارد و میتواند توقف گاه بسیار مناسبی باشد نقاط دیدنی آن شامل دالان ها خانه های قدیمی برجک ، حمام قدیمی و کلا محله سنتی و سپس پیر چنار بسیار قدیمی روستا و طبیعت زیبای آن است . روستای آیدغمیش در نزدیکی خشوئیه و در ساحل شمالی رودخانه است و محله سنتی را دارا میباشد .
پس از آن روستاهای زرد خشوئیه و پرکستان قرار دارند دارای محله قدیمی و پیر چنار قدمگاه در پرکستان و مانند سایر روستاهای مسیر طبیعت زیبای ساحلی .
روستای چم علیشاه : پس از آن به روستای چم علیشاه و چم آغل میرسیم چم علیشاه دارای منظره بسیار جالبی در ساحل رودخانه و همچنین محله قدیمی روستا میباشد در شمال چم علیشاه چم اغل قرار دارد و در شمال این دو روستا رشته کوههای کم ارتفاعی که به تازگی در آنجا نیز نگاره هایی بر سنگ کشف کرده ایم .
پس از این دو روستا به ترتیب روستاهای چم کهریز ، چم نور و چم یوسف علی قرار دارند و پس از آن به روستای چم طاق که در منتهی الیه غربی بخش باغبادران قرار دارد در این مسیر با صحنه های طبیعی بسیار جالب توجهی مواجه میشویم و در پایان روستای چم طاق خود دارای یک درخت توت کهن سال است .
مسیر گردشگری شورجه - گردنه رخ
این مسیر گردشگری که در دهستان زیر کوه واقع است به ترتیب از روستای شورجه ، شهر چرمهین و روستاهای قلعه لای بید ، حاجت آقا ، قلعه آقا ، کلیشاد رخ، رکن آباد در دامنه جنوبی کوه پیر شمع الدین میگزرد و به گردنه رخ میرسد همچنین این مسیر دارای مسیر های فرعی نیز میباشد که در زیر همراه با جاذبه های گردشگری این مسیر ها به اطلاع شما میرسد :
شهر چرمهین خود همراه با آبشار شاهلرا محور گردشگری جداگانه ای را تشکیل میدهد ، خود شهر چرمهین دارای مسجد ایلخانی ، قلعه و درختان کهن است . ابشار شاهلرا در 5 کیلومتری جنوب غربی چرمهین خود به تنهایی میتواند یک منطقه هدف گردشگری با شد که بازدید کامل از محوطه آبشار و خود آبشار زمانی بالغ بر 3 ساعت وقت لازم دارد ، در سالهای اخیر در محل آبشار شاهلرا چند فقره آلاچیق و سرویس بهداشتی همراه با نور پردازی درجه 2 احداث شده که رفاه حال گردشگران را باعث میشود .
در ادامه این مسیر روستاهای لای بید و حاجت اقا قرار دارند که ما بین آنها ارگ کهنیست و علاقه مندان به نوع زندگانی مردمان گذشته را میطلبد روستاهای بعدی این مسیر جاذبه قابل توجهی ندارند تا گردنه رخ که خود دارای جاده ای و کتیبه ای مربوط به دوران صفوی است .
لازم به ذکر است در صورتی که از جاده فرعی به سمت جنوب شرقی شهر چرمهین حرکت کنیم وارد مسیر فرعی دیگری میشویم که عبارت است از روستاهای کچوئیه ( مرکز دهستان زیرکوه) زمان آباد و هاردنگ که در محل روستای زمان اباد ارگی و قناتی کهن و در محل روستای هاردنگ امامزاده سید بهاالدین (ع) معروف به شاه خراسان و محله قدیمی روستای هاردنگ و برای علاقه مندان به باستان شناسی آثاری از گذشته های دور قرار دارد .
همچنین این نکته حائز اهمیت است که در شمال روستای رکن آباد جاده ای فرعی وجود دارد که شما را از روستای جعفر آباد میگذراند و سپس به سامان میرود ، زمانی که شما وارد این جاده فرعی میشوید پس از حدود 10 کیلومتر در سمت چپ جاده متوجه مکانی میشوید مصفا با درختانی بسیار و چشمه ای و غاری کوچک که آنجا را پیر غلام میگویند و میتواند برای گردشگران توقفگاه مناسبی باشد .
منطقه گردشگری صحرای وسیع طبس
در قسمت شمالی بخش باغبادران رشته کوهی قرار دارد که در تمام مسیر رودخانه زاینده رود نیز شما را همرا هی میکند و این کوههای کم ارتفاع را ما بین بخش باغبادران در جنوب و تیران و کرون در شمال صحرای طبس مینامند که برای علاقه مندان به بیابان گردی میتواند منطقه ای جذاب و دوست داشتنی باشد جاذبه های گردشگری واقع در این صحرا عبارتند از : کاوانسرای صحرای طبس معروف به قلعه تقی در شمال روستای نوگوران ، روستاهای حاجی الوان و قلعه ترکی واقع در این صحرا که دارای نقاطی مانند محله قدیمی و برج کبوتر در محل قلعه ترکی و محله قدیمی و قبرستان باستانی در محل روستای حاجی الوان میباشند همچنین سنگ نگاره های تازه کشف شده شمال روستای چم علیشاه که در جایی دیگر نیز ذکر شد از جمله آثار گردشگری بیشمار موجود در صحرای طبس میباشد .
+ نوشته شده در چهارشنبه ۱۳۹۹/۱۱/۲۹ ساعت 8:33 توسط مسعود فتحی باغبادرانی
|
جان اصفهان لنجان است که از بزرگترین بلوکات و نامی ترو انفّع واعّم واصّفی و اکّمل از هر جهتی است وآن محل میان مغرب وجنوب اصفهان از دو طرف زاینده رود درخشان است دست وبال دراز کرده دهکده های معتّبر وباغات منّوره نمایش می دهد.